๖. มัจฉชาดก เล่ม ๒๗

{๒๗๘} [๒๗๘] คราวใด พระราชาทรงระลึกถึงเราเพื่อจะส่งเนื้อกามาให้ เมื่อมีคนนำเนื้อหงส์ก็ดี เนื้อนกกระเรียนก็ดี เนื้อนกยูงก็ดีมาถวาย คราวนั้นไฉนพระองค์จักไม่ทรงระลึกถึงเรา การไม่ระลึกถึงกัน นั่นแหละเป็นความเสียหาย

๕. กัจฉปชาดก (๒๑๕)

ว่าด้วยตายเพราะปาก

(อำมาตย์โพธิสัตวผู้อนุศาสน์อรรถธรรมได้กราบทูลพระราชาว่า)

{๒๗๙} [๒๗๙] เต่าพออ้าปากจะพูดได้ฆ่าตัวเองแล้วหนอ เมื่อตนคาบท่อนไม้ ไว้ดีแล้วก็ฆ่าตัวเองเสียด้วยวาจาของตนเอง

{๒๘๐} [๒๘๐] ข้าแต่พระองค์ผู้ประเสริฐสุดในหมู่นรชน ผู้เป็นบัณฑิตเห็นเหตุ นี้แล้ว พึงเปล่งแต่วาจาที่ดี ไม่พึงเปล่งวาจานั้นให้เกินขอบเขตไป ขอพระองค์ทรงทอดพระเนตรเต่าที่ถึงความพินาศเพราะพูดมากเถิด

๖. มัจฉชาดก (๒๑๖)

ว่าด้วยไฟราคะร้อนกว่าไฟอย่างอื่น

(ปลาตัวผู้รำพันถึงปลาตัวเมียว่า)

{๒๘๑} [๒๘๑] ไฟนี้ทำให้เราเดือดร้อนใจไม่ได้ แม้หลาวที่นายพรานแหเสี้ยมเป็นอย่างดีแล้วก็ทำให้เราเดือดร้อนใจไม่ได้ แต่การที่นางปลาเข้าใจว่าเราไปหานางปลาตัวอื่นด้วยความยินดีนี่สิ ทำให้เราเดือดร้อนใจนัก

{๒๘๒} [๒๘๒] ไฟคือราคะนั้นแลย่อมเผาเราให้เร่าร้อน อนึ่ง จิตของเราเอง ย่อมทำเราให้เร่าร้อนข้าแต่ท่านพรานแหทั้งหลาย ขอได้ปล่อยเราไปเถิด สัตว์ที่ตกอยู่ในความรัก เขาไม่ฆ่ากันหรอก

๗. เสคคุชาดก (๒๑๗)

ว่าด้วยการได้รับทุกข์จากผู้เป็นที่พึ่ง

(ปัณณิกอุบาสกได้กล่าวกะลูกสาวที่ถูกตนแสร้งจับมือคร่ำครวญอยู่ว่า)

{๒๘๓} [๒๘๓] สัตว์โลกทั้งปวงเป็นผู้พอใจในการเสพกาม ลูกเสคคุเอ๋ย เจ้า ยังไม่ฉลาดในเรื่องของชาวบ้าน การที่เจ้าผู้ถูกพ่อจับมือร้องไห้ จ้าอยู่ในป่านี่แหละเป็นภาวะที่แท้จริงคือความเป็นสาวแล้วของเจ้าในวันนี้(ลูกสาวได้ฟังแล้วก็ตัดพ้อบิดาว่า)

{๒๘๔} [๒๘๔] เมื่อฉันได้รับความทุกข์ ผู้ที่จะเป็นที่พึ่งได้ก็คือบิดาของฉัน แต่ท่านกลับมาทำมิดีร้ายฉันในป่า ฉันพอจะร้องหาใครในกลางป่า ที่พอจะเป็นที่พึ่งได้ก็กลับมาทำสิ่งที่ร้ายแรงเสียเอง

๘. กูฏวาณิชชาดก (๒๑๘)

ว่าด้วยหนามยอกเอาหนามบ่ง

(อำมาตย์ผู้พิพากษาโพธิสัตว์เมื่อจะเอาชนะคนโกง จึงกล่าวว่า)

{๒๘๕} [๒๘๕] ท่านได้คิดอุบายแก้อุบายดีแล้ว ได้คิดโกงต่อผู้โกงดีแล้ว ถ้าหนูทั้งหลายพึงกินผาลได้ ไฉนเหยี่ยวทั้งหลายจะเฉี่ยวเด็กไปไม่ได้เล่า