๔. ปุณณนทีชาดก เล่ม ๒๗

๓. ภรุราชชาดก (๒๑๓)

ว่าด้วยประทุษร้ายผู้มีศีลย่อมวิบัติ

(พระบรมศาสดาทรงเล่าเรื่องนี้แล้วตรัสว่า)

{๒๗๕} [๒๗๕] เราได้ฟังมาว่า ‘พระราชาในภรุรัฐได้ทรงลำเอียงต่อฤๅษีทั้งหลาย แล้ว ทรงประสบความวิบัติขาดสิ้นพร้อมทั้งแว่นแคว้น’

{๒๗๖} [๒๗๖] เพราะฉะนั้นแล บัณฑิตทั้งหลายจึงไม่สรรเสริญการลุอํานาจ ฉันทาคติ บุคคลควรมีจิตไม่คิดร้าย กล่าวแต่คำที่อิงความจริง

๔. ปุณณนทีชาดก (๒๑๔)

ว่าด้วยการไม่ระลึกถึง

(พระราชาทรงระลึกถึงคุณปุโรหิตโพธิสัตว์ จึงเขียนข้อความลงใน ใบลานว่า)

{๒๗๗} [๒๗๗] ชนทั้งหลายพึงพูดถึงแม่นํ้าที่เต็มแล้วว่าสัตว์อะไรดื่มกินได้ พูดถึงข้าวกล้าที่เกิดแล้วว่าสัตว์อะไรซ่อนอยู่ พูดถึงบุคคลที่รักกัน ไปสู่ที่ไกลว่าจะกลับมาถึงเพราะสัตว์อะไรมาบอกข่าว สัตว์นั้น เรานำมาให้ท่านแล้วขอเชิญบริโภคเนื้อสัตว์นั้นเถิด ท่านพราหมณ์(ปุโรหิตโพธิสัตว์อ่านข้อความแล้วก็ทราบว่าพระราชทรงคิดถึงจึง กล่าวว่า)

{๒๗๘} [๒๗๘] คราวใด พระราชาทรงระลึกถึงเราเพื่อจะส่งเนื้อกามาให้ เมื่อมีคนนำเนื้อหงส์ก็ดี เนื้อนกกระเรียนก็ดี เนื้อนกยูงก็ดีมาถวาย คราวนั้นไฉนพระองค์จักไม่ทรงระลึกถึงเรา การไม่ระลึกถึงกัน นั่นแหละเป็นความเสียหาย

๕. กัจฉปชาดก (๒๑๕)

ว่าด้วยตายเพราะปาก

(อำมาตย์โพธิสัตวผู้อนุศาสน์อรรถธรรมได้กราบทูลพระราชาว่า)

{๒๗๙} [๒๗๙] เต่าพออ้าปากจะพูดได้ฆ่าตัวเองแล้วหนอ เมื่อตนคาบท่อนไม้ ไว้ดีแล้วก็ฆ่าตัวเองเสียด้วยวาจาของตนเอง

{๒๘๐} [๒๘๐] ข้าแต่พระองค์ผู้ประเสริฐสุดในหมู่นรชน ผู้เป็นบัณฑิตเห็นเหตุ นี้แล้ว พึงเปล่งแต่วาจาที่ดี ไม่พึงเปล่งวาจานั้นให้เกินขอบเขตไป ขอพระองค์ทรงทอดพระเนตรเต่าที่ถึงความพินาศเพราะพูดมากเถิด

๖. มัจฉชาดก (๒๑๖)

ว่าด้วยไฟราคะร้อนกว่าไฟอย่างอื่น

(ปลาตัวผู้รำพันถึงปลาตัวเมียว่า)

{๒๘๑} [๒๘๑] ไฟนี้ทำให้เราเดือดร้อนใจไม่ได้ แม้หลาวที่นายพรานแหเสี้ยมเป็นอย่างดีแล้วก็ทำให้เราเดือดร้อนใจไม่ได้ แต่การที่นางปลาเข้าใจว่าเราไปหานางปลาตัวอื่นด้วยความยินดีนี่สิ ทำให้เราเดือดร้อนใจนัก