๖. โกสิยชาดก เล่ม ๒๗

๕. ขันติวัณณชาดก (๒๒๕)

ว่าด้วยต้องอดใจในคนที่หาคุณธรรมยาก

(อำมาตย์คนหนึ่งไม่อาจทนต่อความผิดของตนได้ จึงกราบทูลว่า)

{๒๙๙} [๒๙๙] ขอเดชะ ข้าพระบาทมีบุรุษผู้ขวนขวายในกิจทุกอย่างอยู่คนหนึ่ง แต่เขามีความผิดอยู่ข้อหนึ่ง พระองค์จะทรงโปรดดำริในความ ผิดของเขานั้นเป็นประการใด พระเจ้าข้า(พระราชาโพธิสัตว์ตรัสตอบว่า)

{๓๐๐} [๓๐๐] บุรุษเช่นนี้ของเราก็มีอยู่ในที่นี้ แต่บุรุษผู้ประกอบด้วยองค์คุณหาได้ยาก เราจึงสู้อดใจเสีย

๖. โกสิยชาดก (๒๒๖)

ว่าด้วยผู้รู้กาลควรไม่ควร

(บัณฑิตโพธิสัตว์ได้กราบทูลพระราชาว่า)

{๓๐๑} [๓๐๑] การออกไปในเวลาอันควรเป็นความดี การออกไปในเวลาอันไม่ควรไม่ดีเพราะว่าคนที่ออกไปในเวลาอันไม่ควรย่อมไม่ยังประโยชน์อะไรให้เกิดได้ คนที่เป็นศัฅรูเป็นอันมากย่อมทำ อันตรายคนที่ออกไปแต่ผู้เดียวในเวลาอันไม่ควรได้เหมือน ฝูงการุมจิกนกเค้าฉะนั้น{๓๐๒} [๓๐๒] นักปราชญ์ผู้รู้จักวิธีการจัดการเข้าใจช่องทางของพวกศัตรู ทำพวกศัตรูทั้งมวลให้อยู่ในอำนาจได้แล้วพึงอยู่เป็นสุข เหมือน นกเค้าที่ฉลาดฉะนั้น

๗. คูถปาณชาดก (๒๒๗)

ว่าด้วยหนอนท้าสู้ช้าง

(หนอนร้องท้าช้างว่า)

{๓๐๓} [๓๐๓] ท่านก็เป็นผู้กล้าหาญ มาพบกับเราผู้กล้าหาญ เป็นนักสู้ที่ไม่ ย่นย่อ มาซิช้าง ท่านจงกลับมาก่อน ท่านกลัวหรือ จึงได้หนีไป ขอให้พวกชาวอังคะและมคธะได้เห็นความกล้าหาญของเรา และของท่านเถิด(ช้างจึงกล่าวตอบว่า)

{๓๐๔} [๓๐๔] เราไม่ต้องฆ่าเจ้าด้วยเท้า ด้วยงา หรือด้วยงวงหรอก เราจัก ฆ่าเจ้าด้วยคูถ ของเน่าควรถูกฆ่าด้วยของเน่าเช่นกัน

๘. กามนีตชาดก (๒๒๘)

ว่าด้วยผู้ถูกโรคปรารถนาครอบงำรักษายาก

(พระราชาตรัสกะท้าวสักกะโพธิสัตว์ว่า)

{๓๐๕} [๓๐๕] เราปรารถนานครรัฐทั้ง ๓ คือ เมืองปัญจาละ ๑ รัฐกรุยะ ๑ รัฐเกกกะ ๑ ดูก่อนพราหมณ์ เราปรารถนาราชสมบัติทั้ง ๓ นครรัฐนั้นมากกว่าสมบัติที่เราได้แล้วนี้ ขอให้ท่านช่วยรักษา เราผู้ถูกความปรารถนาครอบงำด้วยเถิด