พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต · วรรคที่ ๗
๔. วิมลโกณฑัญญเถรคาถา เล่ม ๒๖
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๐๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๔/๑๐ ในวรรคที่ ๗มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๗ วิมลโกณฑัญญเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๓๔๙–๓๔๙
๔. วิมลโกณฑัญญเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการทำลายกิเลส
นัยว่า ท่านพระวิมลโกณฑัญญเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๒๐๑}[๖๔] ภิกษุผู้เป็นบุตรของหญิงที่มีชื่อเหมือนต้นไม้ (คือนาง อัมพปาลี) เกิดแต่กษัตริย์ผู้มีธงขาว (คือพระเจ้าพิมพิสาร) ละธง(คือมานะ) ทำลายธงใหญ่ (คือมานะต่าง ๆ) ได้แล้ว ด้วยธง(คือปัญญา)นั่นเอง
๕. อุกเขปกฏวิจฉเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับผู้สงบ
นัยว่า ท่านพระอุกเขปกฏวัจฉเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๒๐๒}[๖๕] ภิกษุผู้สงบดีแล้ว มีความปราโมทย์อย่างยิ่ง ย่อมกล่าว พระพุทธวจนะที่ได้เล่าเรียนมาหลายปี ในสำนักของอุทเขปกฏวัจฉภิกษุ แก่คฤหัสถ์ทั้งหลาย
- ๑ท่านพระวิมลโกณฑัญญะนี้ เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าพิมพิสารที่เกิดจากนางอัมพปาลี มีความเป็นมาดังนี้ สมัยที่นางอัมพปาลีอยู่ในวัยสาว พระเจ้าพิมพิสารทรงทราบว่านางมีรูปงาม จึงทรงเกิดความสิเน่หาปลอมพระองค์เสด็จไปพระนครเวสาลี ทรงร่วมอภิรมย์กับนางคืนหนึ่ง นางตั้งครรภ์แล้วแจ้งให้ทรงทราบ พระเจ้าพิมพิสารจึงทรงเปิดเผยพระองค์ และทรงพระราชทาน ค่าเลี้ยงดูแล้วเสด็จจากไป นางคลอดบุตรนั้นแล้วตั้งชื่อว่า วิมละ ภายหลังปรากฏชื่อว่า วิมล โกณฑัญญะ ซื่งเจริญวัยมาตามลำดับ ได้เห็นพระพุทธานุภาพของพระผู้มีพระภาคเจ้าคราวเสด็จ พระนครเวสาลี มีจิตเลื่อมใสทูลขอบรรพชาอุปสมบทแล้วเจริญวิปัสสนา ไม่นานนักก็สำเร็จ เป็นพระอรหันต์ จึงพยากรณ์ความเป็นพระอรหันต์ด้วยสุภาษิตคาถานี้ (ขุ.เถร.อ. ๑/๒๒๖)
จบ ๔. วิมลโกณฑัญญเถรคาถา