arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต · วรรคที่ ๔

๕. สามัญญกานิเถรคาถา เล่ม ๒๖

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๗๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในวรรคที่ ๔มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๔ สามัญญกานิเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๓๓๔–๓๓๕

หน้า ๓๓๔

๔. โปสิยเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการออกบวช

นัยว่า ท่านพระโปสิยเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า

{๑๗๑}[๓๔] หญิงเหล่านี้เมื่อยังไม่เข้ามาใกล้ก็เป็นคนประเสริฐ เมื่อเข้ามาใกล้ย่อมนำความย่อยยับมาให้เป็นนิจทีเดียว เรา ผู้ชื่อว่าโปสิยะออกจากป่ามาสู่หมู่บ้านเข้าไปยังเรือนแห่งญาติแล้ว ไม่ได้อำลาใคร ๆ ออกจากเรือนนั้นหลบมาแล้ว

๕. สามัญญกานิเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับเกียรติยศ

นัยว่า ท่านพระสามัญญกานิเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า

{๑๗๒}[๓๕] บุคคลผู้ต้องการความสุข เมื่อประพฤติให้สมควรแก่ความสุขนั้นย่อมได้ความสุข ผู้ใดเจริญอริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘ อันเป็นทางสายกลาง เป็นทางตรง เพื่อบรรลุอมตธรรม ผู้นั้นย่อมได้ความสรรเสริญและเจริญด้วยยศ

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑อรรถกถาอธิบายว่า สัตว์ดุร้ายต่าง ๆ เช่น ช้าง สิงโต เสือ ยักษ์ ปีศาจ เมื่อยังอยู่ห่างมนุษย์ ก็นับว่าดีคือไม่ก่ออันตรายให้ แต่เมื่ออยู่ใกล้ก็ก่ออันตรายให้เฉพาะชาติปัจจุบันเท่านั้น แต่สำหรับ หญิงครั้นเข้ามาใกล้(บุรุษผู้เป็นภิกษุ)ย่อมทำให้เสียประโยชน์ทั้งชาติปัจจุบันทั้งชาติหน้าหรือแม้แต่ประโยชน์คือฌานสมาบัติ เพราะฉะนั้น ท่านพระโปสิยเถระจึงกล่าวเช่นนี้ (ขุ.เถร.อ. ๑/๑๕๑)
  2. ๒ความสุข ในที่นี้หมายถึงความสุขปราศจากอามิส ได้แก่ ผลสมาบัติชึ่งจัดเป็นทั้งความสุขในปัจจุบันและมีวิบากเป็นสุขต่อไป และพระนิพพานซึ่งจัดเป็นบรมสุข (ขุ.เถร.อ. ๑/๑๕๓-๑๕๔)
หน้า ๓๓๕

๖. กุมาปุตตเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับความดี

นัยว่า ท่านพระกุมาปุตตเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า

{๑๗๓}[๓๖] การฟังเป็นความดี การประพฤติมักน้อยเป็นความดี การอยู่โดยไม่มีห่วงใยเป็นความดีทุกเมื่อ การถามสิ่ง ที่เป็นประโยชน์เป็นความดี การทำตามโอวาทโดย เคารพเป็นความดี กิจมีการฟังเป็นต้นนี้เป็นสมณธรรม ของผู้ไม่มีกังวล

๙. กุมาปุตตเถรสหายกเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับความเจริญฌาน

นัยว่า พระเถระผู้เป็นสหายของท่านพระกุมาปุตตเถระได้ภาษิตคาถา นี้ไว้อย่างนี้ว่า

{๑๗๔}[๓๗] ภิกษุทั้งหลายไม่สำรวมท่องเที่ยวไปสู่ชนบทต่าง ๆ แต่ทอดทิ้งสมาธิ การเที่ยวไปตามแคว้นต่าง ๆ จักทำอะไรให้ได้เล่า เพราะฉะนั้น ภิกษุพึงกำจัดความแข่งดี อย่าให้มิจฉาวิตกและกิเลสมีตัณหาเป็นต้นครอบงำ เจริญฌานไป

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑พระเถระองคนี้มีชื่อว่า สุทันตะ เป็นสหายสนิทของท่านพระกุมาปุตตเถระ (ขุ.เถร.อ. ๑/๑๕๗)

จบ ๕. สามัญญกานิเถรคาถา