พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต · วรรคที่ ๒
๙. กุฬเถรคาถา เล่ม ๒๖
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๕๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๐ ในวรรคที่ ๒มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๒ กุฬเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๓๒๗–๓๒๘
๘. สิงคาลปิตาเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับพุทธทายาท
นัยว่า ท่านพระสิงคาลปิตาเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๑๕๕}[๑๘] ภิกษุผู้อยู่ในป่าเภสกฬาวัน แผ่อัฏฐิกสัญญาไปตลอด แผ่นดินคืออัตภาพทั้งสิ้นนี้ จักได้เป็นทายาทของพระพุทธเจ้า เราเข้าใจว่าภิกษุนั้นจะละกามราคะได้โดยเร็วพลัน
๙. กุฬเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับหน้าที่บัณฑิต
นัยว่า ท่านพระกุฬเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๑๕๖}[๑๙] แท้จริง พวกคนไขนํ้าย่อมไขนํ้า พวกช่างศรย่อมดัดลูกศร พวกช่างถากย่อมถากไม้ พวกมีวัตรงามย่อมฝึกฝนตน
- ๑ป่าเภสกฬาวัน หมายถึงป่าที่ยักษ์ชื่อเภสกครอบครอง หรือป่าที่มีสิงสาราสัตว์ร้ายที่น่ากลัวอาศัย อยู่มากมาย (ขุ.เถร.อ. ๑/๑๐๖)
- ๒อัฏฐิกสัญญา หมายถึงความกำหนดหมายความไม่งามแห่งร่างกายในซากศพที่ยังเหลือแต่ท่อนกระดูก หรือการเจริญกัมมัฏฐานที่พิจารณาท่อนกระดูกเป็นอารมณ์ (นัย ขุ.เถร.อ. ๑/๑๐๗)
- ๓พวกมีวัตรงามย่อมฝึกตน หมายถึงเหล่าคนที่มีปัญญาผู้มีข้อวัตรปฏิบัติดีงามด้วยคุณธรรมมีศีล เป็นต้นตามที่สมาทานไว้ เมื่อพยายามให้อริยมรรคมีโสดาปัตติมรรคเป็นต้นเกิดขึ้น ชื่อว่าย่อมฝึกตน (ขุ.เถร.อ. ๑/๑๑๐)
๑๐. อชิตเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับความตาย
นัยว่า ท่านพระอชิตเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๑๕๗}[๒๐] เราไม่มีความกลัวตาย ไม่มีความอาลัยในชีวิต จักเป็นผู้มีสติสัมปชัญญะละทิ้งกายนี้ไป
จบ ทุติยวรรค
รวมพระเถระที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. พระจูฬวัจฉเถระ ๒. พระมหาวัจฉเถระ
๓. พระวนวัจฉเถระ ๔. พระสีวกเถระ
๕. พระกุณฑธานเถระ ๖.พระเพลัฏฐสีสเถระ
๗. พระทาสกเถระ ๘. พระสิงคาลปิตาเถระ
๙. พระกุฬเถระ ๑๐. พระอชิตเถระ
จบ ๙. กุฬเถรคาถา