๒. เสตุจฉเถรคาถา เล่ม ๒๖

๑๑. เอกาทสมวรรค

๑. เพลัฏฐกานิเถรคาถา

สุภาษิตเตือนตนให้ทำความเพียร

นัยว่า ท่านพระเพลัฏฐกานิเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า

{๒๓๘}[๑๐๑] ท่านละความเป็นคฤหัสถ์มาได้แล้ว แต่ยังไม่ทันสำเร็จกิจ ก็มาเป็นผู้มีปากเหมือนไถ เห็นแก่ท้อง เกียจคร้านโง่เขลา เข้าห้องบ่อย ๆ เหมือนสุกรใหญ่ที่เขาปรนปรือ ด้วยอาหารฉะนั้น

๒. เสตุจฉเถรคาถา

สุภาษิตชี้ลักษณะการไม่บรรลุสมาธิ

นัยว่า ท่านพระเสตุจฉเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า

{๒๓๙}[๑๐๒] ชนทั้งหลายถูกมานะหลอกลวงแล้ว เศร้าหมองอยู่ในสังขารทั้งหลาย ถูกความมีลาภและความเสื่อมลาภย่ำยีแล้ว ย่อมไม่ได้บรรลุสมาธิเลย

๓. พันธุรเถรคาถา

สุภาษิตชี้ลักษณะผู้อิ่มในรสพระธรรม

นัยว่า ท่านพระพันธุรเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า

{๒๔๐}[๑๐๓] เราไม่มีความต้องการด้วยลาภคืออามิสนั้น เรามีความสุขพอแล้ว เป็นผู้อิ่มเอิบด้วยรสแห่งธรรม ครั้นได้ดื่มรส อันลํ้าเลิศเช่นนี้แล้ว จักไม่ขอทำความสนิทสนมกับรสอื่นอีก

๔. ขิตกเถรคาถา

สุภาษิตชี้ลักษณะกายที่มีปีติ

นัยว่า ท่านพระขิตกเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า

{๒๔๑}[๑๐๔] กายของเราเบาจริงหนอ ทั้งยังมีปีติและสุขอย่างไพบูลย์ ถูกต้องแล้ว กายของเราลอยไปได้เหมือนนุ่นที่ถูกลมพัด ไปฉะนั้น

๕. มลิตวัมภเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับที่อยู่อาศัยของบรรพชิต

นัยว่า ท่านพระมสิตวัมภเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า

{๒๔๒}[๑๐๕] เราอยู่ในอาวาสใด แม้จะเหนื่อยหน่าย ก็จะอยู่ในอาวาสนั้น ไม่หลบไปไหน เราอยู่ในอาวาสใด เมื่อรื่นรมย์ใจ