๑. อุปาหนชาดก เล่ม ๒๗

๙. อุปาหนวรรค

๑. อุปาหนชาดก (๒๓๑)

ว่าด้วยการเปรียบอนารยชนเหมือนกับรองเท้า

(นายควาญช้างโพธิสัตว์ไดักราบทูลพระราชาว่า)

{๓๑๑} [๓๑๑] รองเท้าที่คนซื้อมาเพื่อประโยชน์จะให้สบายเท้ากลับนำเอา ความทุกข์มาให้ รองเท้านั้นถูกแดดเผาบ้าง ถูกพื้นเท้าครูดสีบ้าง จึงกัดเท้าของผู้นั้นนั่นแหละ ฉันใด{๓๑๒} [๓๑๒] ผู้ใดมีชาติกำเนิดตํ่า ไม่ใช่อารยชน เรียนวิชาและศิลปะมาจาก สำนักอาจารย์แล้ว ผู้นั้นย่อมกัดกินตนเองด้วยศิลปะที่เรียนมา ในสำนักอาจารย์นั้นฉันนั้นบุคคลนั้นบัณฑิตเรียกว่า อนารยชน ผู้เปรียบด้วยรองเท้าที่ทำไม่ดี

๒. วีณาคุณชาดก (๒๓๒)

ว่าด้วยรักคนผิด

(เศรษฐีโพธิสัตว์ไดัสนทนากับธิดาเศรษฐีว่า)

{๓๑๓} [๓๑๓] เรื่องนี้เจ้าคงคิดคนเดียว ชายค่อมผู้โง่เขลานี้ไม่ใช่ผู้นำ แม่นางผู้เจริญ เจ้าไม่ควรจะไปกับชายค่อมผู้นี้เลย

(ธิดาเศรษฐีได้กล่าวว่า)

{๓๑๔} [๓๑๔] ดิฉันเข้าใจว่าชายค่อมเป็นผู้องอาจ จึงได้รักใคร่ ชายค่อมนี้ นอนตัวงออยู่ดุจคันพิณที่สายขาดฉะนั้น