๓. เวนสาขชาดก เล่ม ๒๗

{๗๑๐} [๗๑๒] ลูกศรคือความโศกเศร้าที่อยู่ในใจของพ่อก็ถูกเจ้าผู้บรรเทา ความโศกเศร้าถึงบิดาของพ่อผู้ถูกความโศกเศร้าครอบงำถอนขึ้นแล้ว

[๗๑๓] พ่อนั้นถอนลูกศรคือความโศกเศร้าขึ้นได้แล้ว ปราศจากความ โศกเศร้า ไม่ขุ่นมัว จะไม่โศกเศร้าไม่ร้องไห้ต่อไป เพราะได้ฟังคำของเจ้า นะลูกรัก

{๗๑๑} [๗๑๔] คนผู้มีปัญญา มีใจอนุเคราะห์เขาทำกันอย่างนี้ คือ ทำให้ผู้ที่ โศกเศร้าหันกลับจากความโศกเศร้าได้เหมือนสุชาตกุมารทำ บิดาให้หันกลับจากความโศกเศร้าฉะนั้น

๓. เวนสาขชาดก (๓๕๓)

ว่าด้วยทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว

(อาจารย์ทิศาปาโมกข์โพธิสัตว์กล่าวสอนพรหมทัตกุมารว่า)

{๗๑๒} [๗๑๕] ดูก่อนพรหมทัต ความเกษมสำราญ ๑ ภักษาหารอย่างดี ๑ ความสำราญในร่างกาย ๑ ไม่อยู่ได้ตลอดกาลเมื่อสิ้นประโยชน์ตนไป เธอก็อย่าได้จมลง เหมือนคนที่เรือแตก เมื่อไม่ได้ที่พึ่งก็จมลงในกลางทะเลฉะนั้นเลย{๗๑๓} [๗๑๖] บุรุษทำกรรมเหล่าใดไว้ เขาย่อมเห็นกรรมเหล่านั้นในตน ผู้ทำกรรมดีย่อมได้ดี ผู้ทำกรรมชั่วย่อมได้ชั่ว บุคคลหว่านพืชเช่นใด ย่อมได้รับผลเช่นนั้น

(พรหมทัตกุมารกำหนดคำของอาจารย์ได้แล้วก็บ่นเพ้อว่า)

{๗๑๔} [๗๑๗] อาจารย์ในปางก่อนได้กล่าวคำใดไว้ว่า ‘ท่านอย่าได้ทำบาปกรรม ที่ทำแล้วจะทำให้เดือดร้อนในภายหลัง’ คำนั้นก็เป็นคำสอนของอาจารย์เรา

{๗๑๕} [๗๑๘] ปิงคิยปุโรหิตนั้นพร่ำอยู่ว่า‘ต้นไทรที่มีกิ่งก้านแผ่ไพศาลนี้สามารถ ให้ความชนะได้’ เราจึงให้ฆ่ากษัตริย์ผู้ประดับด้วยเครื่องราชอลังการ ลูบไล้ด้วยแก่นจันทน์แดงทั้ง ๑,๐๐๐ พระองค์เสียที่ต้นไม้ใด ต้นไม้นั้นบัดนี้ไม่อาจทำการป้องกันอะไรแก่เราได้ความทุกข์ นั้นแหละกลับมาสนองเราแล้ว{๗๑๖} [๗๑๙] พระนางอุพพรีอัครมเหสีของเรา มีพระฉวีวรรณงามดังทองคำ ลูบไล้ตัวด้วยแก่นจันทน์แดงเมื่อเยื้องกรายช่างงามเจริญตา เหมือนกับกิ่งมะรุมที่เหยียดตรง ถูกลมพัดเบา ๆ ก็ไหวเอนดู งามยิ่งนักฉะนั้น เรามิได้เห็นพระนางอุพพรีแล้วคงจักต้องตาย เป็นแน่การที่เราไม่ได้เห็นพระนางอุพพรีนั้นจัดเป็นทุกข์ยิ่ง กว่ามรณทุกข์นี้อีก

๔. อุรคชาดก (๓๕๔)

ว่าด้วยเปรียบคนตายเหมือนงูลอกคราบ

(พราหมณ์โพธิสัตว์บอกสาเหตุที่ไม่ร้องไห้แก่ท้าวสักกะว่า)

{๗๑๗} [๗๒๐] ลูกชายข้าพเจ้าละทิ้งร่างกายของตนไป ดุจงูลอกคราบเก่าทิ้งไปฉะนั้น เมื่อร่างกายของลูกชายข้าพเจ้าใช้อะไรไม่ได้ เมื่อลูกชายข้าพเจ้าทำกาละจากไปแล้วอย่างนี้ จะมีประโยชน์อะไร ด้วยการร่ำไห้ถึงเล่า