arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปัญจกนิบาต · มณิกุณฑลวรรค

๓. เวนสาขชาดก เล่ม ๒๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๗๑๒–๗๑๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๑๐ ในมณิกุณฑลวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

๓๕๓. เวนสาขชาตก (๓)

๓. เวนสาขชาดก (๓๕๓)

ว่าด้วยต้นไม้ป้องกันภัยไม่ได้

(พระโพธิสัตว์เป็นอาจารย์ทิศาปาโมกข์กล่าวสอนพรหมทัตตกุมารว่า)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ปัญจกนิบาต มณิกุณฑลวรรค เวนสาขชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๒๖–๑๒๖ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๐๑–๒๐๒

บาลี (มหาจุฬาฯ)

นยิทํ นิจฺจํ ภวิตพฺพํ พฺรหฺมทตฺต

เขมํ สุภิกฺขํ สุขตา จ กาเย

อตฺถจฺจเย มา อหุ สมฺปมูโฬฺห

ภินฺนปฺลโว สาครสฺเสว มชฺเฌ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พรหมทัตตกุมาร ความเกษมสำราญ ภิกษาที่หาได้ง่าย

ความสุขสำราญกาย ทั้งหมดนี้ไม่มีตลอดกาลเป็นนิตย์

เมื่อประโยชน์สิ้นไป ท่านอย่าได้หลงลืม

เหมือนคนเรือแตกท่ามกลางสาครเลย

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ยานิ กโรติ ปุริโส ตานิ อตฺตนิ ปสฺสติ

กลฺยาณการี กลฺยาณํ ปาปการี จ ปาปกํ

ยาทิสํ วปเต พีชํ ตาทิสํ หรเต (๑) ผลํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก. รุหเต
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

คนทำกรรมใดไว้ย่อมเห็นกรรมนั้นในตน

คนทำกรรมดีย่อมได้รับผลดี

คนทำกรรมชั่วย่อมได้รับผลชั่ว

คนหว่านพืชเช่นใด ย่อมได้รับผลเช่นนั้น

(พรหมทัตตกุมารนั้นกำหนดคำของพระโพธิสัตว์ได้แล้ว บ่นเพ้ออยู่ว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อิทํ ตทาจริยวโจ ปาราสริโย (๑) ยทพฺรวิ

มาสฺสุ ตฺวํ อกริ ปาปํ ยนฺตํ ปจฺฉา กตํ ตเป.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก. ปาราจริโย
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท่านอาจารย์ปาราสริยะได้กล่าวคำใดไว้ว่า

ท่านอย่าได้ทำความชั่วที่ทำแล้วจะทำตนให้เดือดร้อนในภายหลัง

คำนี้เป็นคำของอาจารย์

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อยเมว โส ปิงฺคิโย (๑) เวนสาโข (๒)

ยมฺหิ ฆาตยึ ขตฺติยานํ สหสฺสํ

อลงฺกเต จนฺทนสารานุลิตฺเต

ตเมว ทุกฺขํ ปจฺจาคตํ มมํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. ปิงฺคิย
  2. ๒สี.อิ. โธนสาโข
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ปิงคิยะ เราได้สำเร็จโทษกษัตริย์ ๑,๐๐๐ พระองค์

ผู้ประดับพระวรกาย ลูบไล้ด้วยจุรณแก่นจันทน์ที่ต้นไม้ใด

ต้นไม้นั้นมีกิ่งก้านสาขาแผ่ไพศาลคือต้นนี้เอง

ทุกข์นั้นนั่นแหละก็กลับมาสนองเรา

(ต่อมาพรหมทัตตกุมารทรงคร่ำครวญอยู่อย่างนั้น หวนระลึกถึงพระอัครมเหสี จึงกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สามาปิ โข จนฺทนลิตฺตคตฺตา

ลฏฺฐึว โสภญฺชนกสฺส อุคฺคตา

อทิสฺวา กาลํ กริสฺสามิ อุพฺพรึ

ตํ เม อิโต ทุกฺขตรํ ภวิสฺสตีติ.

เวนสาขชาตกํ (๑) ตติยํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑สี.อิ. โธนสาขชาตกํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระนางสามาผู้มีพระวรกายลูบไล้ด้วยจุรณแก่นจันทน์

งามระหงดั่งกิ่งไผ่ที่แกว่งไกวไปมา

เราไม่เห็นพระมเหสีจักตาย

การไม่ได้เห็นพระมเหสีของเรานั้น

จักเป็นทุกข์ยิ่งกว่าทุกข์คือความตายนี้

เวนสาขชาดกที่ ๓ จบ

จบ ๓. เวนสาขชาดก