๒. สุชาตชาดก เล่ม ๒๗

กินฺนุ สนฺตรมาโนว ลายิตฺวา หริตํ ติณํ

ขาท ขาทาติ ลปสิ คตสตฺตํ ชรคฺควํ.

ทำไมหนอ ลูกดูเหมือนรีบเร่งเกี่ยวหญ้าสดเขียวขจี

แล้วกล่าวบ่นเพ้อกับโคแก่ที่ตายไปแล้วว่า

เจ้าจงกิน เจ้าจงกิน

น หิ อนฺเนน ปาเนน มโต โคโณ สมุฏฺฐเห

ตฺวญฺจ ตุจฺฉํ วิลปสิ ยถาตํ ทุมฺมตี ตถา.

โคที่ตายไปแล้วลุกขึ้นมาไม่ได้เพราะข้าวเพราะน้ำ

ลูกบ่นเพ้อไปเปล่า ๆ เหมือนคนไร้ความคิด

(สุชาตกุมารโพธิสัตว์กล่าวตอบว่า)

ตเถว ติฏฺฐติ สีสํ หตฺถปาทา จ วาลธิ

โสตา ตเถว ติฏฺฐนฺติ มญฺเญ โคโณ สมุฏฺฐเห.

หัวของโคก็ยังมีอยู่เหมือนเดิม

สองเท้าหน้า สองเท้าหลัง หาง

และหูของโคก็ยังมีอยู่เหมือนเดิม

ผมสำคัญว่า โคตัวนี้จะพึงลุกขึ้นได้

เนวยฺยกสฺส สีสํ จ (๑) หตฺถปาทา จ ทิสฺสเร

รุทํ มตฺติกถูปสฺมึ นนุ ตฺวญฺเญว ทุมฺมติ.

ส่วนศีรษะ มือทั้ง ๒ และเท้าทั้ง ๒ ของคุณปู่ไม่ปรากฏเลย

คุณพ่อนั่นแหละร้องไห้อยู่ที่สถูปดิน เป็นคนไร้ความคิดมิใช่หรือ

(บิดาชมเชยบุตรว่า)

อาทิตฺตํ วต มํ สนฺตํ ฆตสิตฺตํว ปาวกํ

วารินา วิย โอสิญฺจํ สพฺพํ นิพฺพาปเย ทรํ. (๑)

โย เม โสกปเรตสฺส ปิตุโสกํ อปานุทิ.

ลูกช่วยระงับพ่อผู้เร่าร้อนให้สงบ

ดับความกระวนกระวายทั้งหมดได้

เหมือนคนใช้น้ำราดดับไฟที่ติดเปรียง

ลูกนั้นได้บรรเทาความเศร้าโศกของพ่อผู้กำลังเศร้าโศกถึงปู่

ชื่อว่าได้ช่วยถอนลูกศรคือความเศร้าโศก

ซึ่งเสียบที่หัวใจของพ่อขึ้นได้แล้วหนอ

โสหํ อพฺพูฬฺหสลฺโลสฺมิ วีตโสโก อนาวิโล

น โสจามิ น โรทามิ ตว สุตฺวาน มาณว.

พ่อผู้อันลูกได้ช่วยถอนลูกศรคือความเศร้าโศกขึ้นได้แล้ว

เป็นผู้ปราศจากความเศร้าโศก ไม่มีความขุ่นมัว

จะไม่เศร้าโศก ไม่ร้องไห้ เพราะได้ฟังคำของลูก ลูกเอ๋ย

เอวํ กโรนฺติ สปฺปญฺญา เย โหนฺติ อนุกมฺปกา

วินิวตฺเตนฺติ โสกมฺหา สุชาโต ปิตรํ ยถาติ.

สุชาตชาตกํ ทุติยํ.

นรชนทั้งหลายผู้มีปัญญา จะเป็นผู้อนุเคราะห์

ย่อมกระทำให้ผู้อื่นปราศจากความเศร้าโศก

เหมือนสุชาตกุมารทำให้บิดาปราศจากความเศร้าโศก

สุชาตชาดกที่ ๒ จบ