๙. มหาธรรมปาลชาดก เล่ม ๒๗

(บัณฑิตโพธิสัตว์กล่าวกะบิดาให้ขับไล่มารดาชั่วออกจากเรือนว่า)

{๑๔๐๘} [๑๔๓๘] หญิงชั่วผู้เป็นภรรยาของพ่อ เป็นแม่บังเกิดเกล้าของลูก พ่อจงขับไล่ไปเสียจากเรือนของตน เพราะนางจะนำทุกข์อย่างอื่น มาให้พ่ออีก

(หลังจากมารดาชั่วสำนึกตัวแล้ว บัณฑิตโพธิสัตว์ก็กล่าวกะบิดาว่า)

{๑๔๐๙} [๑๔๓๙] หญิงชั่วเป็นภรรยาของพ่อ เป็นแม่บังเกิดเกล้าของลูกถูกทรมานแล้ว อยู่ในอำนาจแล้ว ดังช้างพังที่นายควาญช้างฝึกให้อยู่ในอำนาจแล้ว จงกลับมาบ้านเถิด

๙. มหาธัมมปาลชาดก (๔๔๗)

ว่าด้วยเหตุที่ไม่ตายในวัยหนุ่ม

(อาจารย์ทิศาปาโมกข์เห็นความอัศจรรย์นั้นจึงถามพราหมณ์ผู้เป็น บิดาของธัมมปาลกุมารโพธิสัตว์ถึงเหตุที่ไม่ตายในขณะเป็นหนุ่มสาวว่า)

{๑๔๑๐} [๑๔๔๐] อะไรเป็นวัตรของท่าน อะไรเป็นพรหมจรรย์ของท่าน การที่คนหนุ่ม ๆ ในตระกูลของท่านไม่ตาย นี้เป็นผลของกรรมอะไร ที่ท่านได้ประพฤติมาเป็นอย่างดีแล้ว ดูก่อนพราหมณ์ ขอท่าน ช่วยบอกเนื้อความนี้แก่เรา เหตุอะไรหนอ คนในตระกูลของ ท่านจึงไม่ตายแต่ยังหนุ่มสาว(พราหมณ์ผู้เป็นบิดาของธัมมปาลกุมารโพธิสัตว์ตอบว่า)

{๑๔๑๑} [๑๔๔๑] พวกเราประพฤติธรรม ไม่กล่าวมุสา งดเว้นกรรมชั่ว งดเว้นกรรมอันไม่ประเสริฐทั้งปวง เพราะเหตุนี้แหละ คนในตระกูล ของเราจึงไม่ตายแต่ยังหนุ่มสาว

{๑๔๑๒} [๑๔๔๒] พวกเราได้ฟังธรรมทั้งของอสัตบุรุษและสัตบุรุษแล้วไม่ชอบใจ ธรรมของอสัตบุรุษเลย จึงตีจากอสัตบุรุษเสียแต่ไม่ตีจากสัตบุรุษ เพราะเหตุนี้แหละ คนในตระกูลของเราจึงไม่ตายแต่ยังหนุ่มสาว{๑๔๑๓} [๑๔๔๓] ก่อนจะให้ทาน พวกเราก็เป็นผู้ตั้งใจดี แม้กำลังให้ก็ชื่นชมยินดี ครั้นให้แล้วก็ไม่เดือดร้อนใจในภายหลัง เพราะเหตุนี้แหละ คนในตระกูลของเราจึงไม่ตายแต่ยังหนุ่มสาว{๑๔๑๔} [๑๔๔๔] พวกเราเลี้ยงดูสมณพราหมณ์ คนเดินทาง วณิพก ยาจก และคนพวกขัดสนให้อิ่มหนำสำราญด้วยข้าวน้ำ เพราะเหตุนี้แหละ คนในตระกูลของเราจึงไม่ตายแต่ยังหนุ่มสาว{๑๔๑๕} [๑๔๔๕] พวกเราไม่นอกใจภรรยา ถึงภรรยาก็ไม่นอกใจพวกเรา

พวกเราประพฤติพรหมจรรย์นอกจากภรรยาของตน เพราะเหตุนี้แหละ คนในตระกูลของเราจึงไม่ตายแต่ยังหนุ่มสาว{๑๔๑๖} [๑๔๔๖] พวกเราทุกคนงดเว้นจากปาณาติบาต งดเว้นจากการลักทรัพย์ ไม่กล่าวมุสา ไม่ดื่มน้ำเมา เพราะเหตุนี้แหละ คนในตระกูล ของเราจึงไม่ตายแต่ยังหนุ่มสาว{๑๔๑๗} [๑๔๔๗] บุตรของพวกเราเกิดในหญิงที่ดีเหล่านั้น เป็นผู้เฉลียวฉลาด มีปัญญามาก เป็นพหูสูต เรียนจบไตรเพท เพราะเหตุนี้แหละ คนในตระกูลของเราจึงไม่ตายแต่ยังหนุ่มสาว{๑๔๑๘} [๑๔๔๘] มารดาบิดา พี่น้องชายหญิง บุตรภรรยา และพวกเราทุกคน ประพฤติธรรมเพราะมุ่งประโยชน์ในโลกหน้าคนในตระกูล ของเราจึงไม่ตายแต่ยังหนุ่มสาว

{๑๔๑๙} [๑๔๔๙] ทาส ทาสี คนอาศัยพวกเราเลี้ยงชีพ คนใช้ และภรรยาทั้งหมด ก็ประพฤติธรรมเพราะมุ่งประโยชน์ในโลกหน้า เพราะเหตุนี้แหละ คนในตระกูลของเราจึงไม่ตายแต่ยังหนุ่มสาว(พราหมณ์แสดงคุณของผู้ประพฤติธรรมในท้ายสุดว่า)

{๑๔๒๐} [๑๔๕๐] ธรรมแลย่อมรักษาผู้มีปกติประพฤติธรรมธรรมที่บุคคล ประพฤติดีแล้วย่อมนำสุขมาให้นี้เป็นอานิสงส์ในธรรมที่ ประพฤติดีแล้ว ผู้ประพฤติธรรมย่อมไม่ไปสู่ทุคติ{๑๔๒๑} [๑๔๕๑] ธรรมแลย่อมรักษาผู้มีปกติประพฤติธรรมเหมือนร่มใหญ่ใน ฤดูฝนฉะนั้นธัมมปาละลูกของเราเป็นผู้ที่ธรรมคุ้มครองแล้ว กระดูกที่ท่านนำเอามานี้เป็นกระดูกสัตว์อื่นลูกของเรายังมี ความสุข

๑๐. กุกกุฏชาดก

(๔๔๘) ว่าด้วยพญาไก่พ้นศัตรูได้เพราะรู้เท่าทัน

(พญาไก่โพธิสัตว์ไม่ยอมเชื่อฟังคำของเหยี่ยวที่มาล่อลวงไปอยู่ด้วยกัน จึงกล่าวธรรมกถาท่ามกลางเหล่าเทวดาที่พากันให้สาธุการว่า)

{๑๔๒๒} [๑๔๕๒] บุคคลไม่ควรไว้ใจในคนทำบาป คนมักพูดเหลาะแหละ คนเห็นแก่ตัว และคนทำเป็นสงบเกินไปก็ไม่ควรไว้ใจ

{๑๔๒๓} [๑๔๕๓] มีคนพวกหนึ่งที่มีปกติเหมือนโคกระหายนํ้าทำทีเหมือนจะ กลํ้ากลืนมิตรด้วยวาจาแต่มิใช่ด้วยการงาน ไม่ควรไว้ใจคนเช่นนั้น