๘. ตักกลชาดก เล่ม ๒๗

น ตกฺกลา สนฺติ น อาลุปานิ ๔

น วิลาลิโย น กลมฺพานิ ตาต

เอโก อรญฺญมฺหิ สุสานมชฺเฌ

กิมตฺถิโก ตาต ขณาสิ กาสุํ ฯ

๑ ม. มหนฺตตํ ฯ ๒ ม. จสทฺโท นตฺถิ ฯ ๓ ม. นปฏิอานยา ฯ ๔ ม. อาลุวานิ ฯ

พ่อจ๋า มันนก มันเทศ มันมือเสือ ผักทอดยอด ก็มิได้มี พ่อต้องการอะไร จึงขุดหลุม อยู่คนเดียวในป่ากลางป่าช้าเช่นนี้เล่า?

ปิตามโห ตาต สุทุพฺพโล เต

อเนกพฺยาธีหิ ทุกฺเขหิ ผุฏฺโฐ

ตมชฺชหํ นิกฺขณิสฺสามิ โสพฺเภ

น หิสฺส ตํ ชีวิตํ โรจยามิ ฯ

ลูกเอ๋ย ปู่ของเจ้าทุพพลภาพมากแล้ว ถูกกองทุกข์อันเกิดจากโรคภัยหลายอย่างเบียดเบียน วันนี้พ่อจะฝังปู่ของเจ้านั้นเสียในหลุม เพราะพ่อไม่ปรารถนา จะให้ปู่ของเจ้ามีชีวิตอยู่อย่างลำบากเลย ลูกเอ๋ย.

สงฺกปฺปเมตํ ปฏิลทฺธปาปกํ

อจฺจาหิตํ กมฺมํ กโรสิ ลุทฺทํ

มยาปิ ตาต ปฏิลจฺฉเส ตุวํ

เอตาทิสํ กมฺม ชรูปนีโต

ตํ กูลวตฺตํ อนุวตฺตมาโน

อหมฺปิ ตํ นิกฺขณิสฺสามิ โสพฺเภ ฯ

พ่อได้ความดำริอันลามกนี้แล้ว ได้กระทำกรรมที่หยาบช้า อันล่วงเสียซึ่งประโยชน์ พ่อจ๋า แม้เมื่อพ่อแก่ลงแล้ว ก็จักได้รับกรรมเช่นนี้เพราะลูกบ้าง แม้ลูกเองก็จะอนุวัตรตามธรรมเนียมของตระกูลนั้น จักฝังพ่อเสียในหลุมบ้าง.

ผรุสาหิ วาจาหิ ปกุพฺพมาโน

อาสชฺช มํ ตฺวํ วทเส กุมาร

ปุตฺโต มมํ โอรสโก สมาโน

อหิตานุกมฺปี เม ตฺวํสิ ปุตฺต ฯ

ลูกเอ๋ย เจ้ามากล่าวกระทบกระเทียบขู่เข็ญพ่อ ด้วยถ้อยคำหยาบคายเจ้าเป็นลูกเกิดแต่อกของพ่อ แต่หามีความอนุเคราะห์เกื้อกูลแก่พ่อไม่.

น ตฺยาหํ ๑ ตาต อหิตานุกมฺปี

หิตานุกมฺปี เต อหญฺหิ ๒ ตาต

ปาปญฺจ ตํ กมฺม ปกุพฺพมานํ

อรหามิ โน วารยิตุํ ตโต หิ ฯ

พ่อจ๋า มิใช่ฉันจะไม่มีความอนุเคราะห์เกื้อกูลแก่พ่อ ฉันเป็นผู้มีความอนุเคราะห์เกื้อกูลแก่พ่อ แต่เพราะฉันไม่กล้าพอที่จะห้ามพ่อ ผู้ทำบาปกรรมโดยตรงได้ จึงได้พูดกระทบกระเทียบเช่นนั้น.

โย มาตรํ วา ปิตรํ สวิฏฺฐ ๓

อทูสเก หึสติ ปาปธมฺโม

กายสฺส เภทา อภิสมฺปรายํ

อสํสยํ โส นิรยํ อุเปติ ๑ ฯ

๑ ม. น ตาหํ ฯ ๒ ม. อหมฺปิ ฯ ๓ สี. ยุ. มาตรํ ปิตรํ วา วสิฏฺฐ ฯ

พ่อจ๋า ผู้ใดเป็นคนมีธรรมอันลามก เบียดเบียนมารดาหรือบิดาผู้ไม่ประทุษร้าย ผู้นั้นครั้นตายไปภายหน้า ต้องเข้าถึงนรกโดยไม่ต้องสงสัย.

โย มาตรํ วา ปิตรํ สวิฏฺฐ

อนฺเนน ปาเนน อุปฏฺฐหาติ

กายสฺส เภทา อภิสมฺปรายํ

อสํสยํ โส สุคตึ อุเปติ ฯ

พ่อจ๋า ผู้ใดบำรุงเลี้ยงมารดาบิดาด้วยข้าวน้ำ ผู้นั้นครั้นตายไปภายหน้าย่อมเข้าถึงสุคติ โดยไม่ต้องสงสัย.

น เม ตฺวํ ปุตฺต อหิตานุกมฺปี

หิตานุกมฺปี เม ตฺวํสิ ปุตฺต

อหญฺจ เต ๒ มาตรา วุจฺจมาโน

เอตาทิสํ กมฺม กโรมิ ลุทฺทํ ฯ

ลูกเอ๋ย เจ้าจะเป็นผู้ไม่เกื้อกูลอนุเคราะห์แก่พ่อก็หาไม่ เจ้าชื่อว่าเป็นผู้เกื้อกูลอนุเคราะห์แก่พ่อ แต่พ่อถูกแม่ของเจ้าว่ากล่าว จึงได้กระทำกรรมอันหยาบช้าเช่นนี้.

ยา เต สา ภริยา อนริยรูปา

มาตา มเมสา สกิยา ๓ ชเนตฺติ

นิทฺธาปเย ตญฺจ สกา อคารา

อญฺญมฺปิ เต สา ทุขมาวเหยฺย ฯ

หญิงชั่วเป็นภรรยาของพ่อ เป็นแม่บังเกิดเกล้าของฉัน พ่อจงขับไล่ไปเสียจากเรือนของตน เพราะแม่จะนำทุกข์อย่างอื่นมาให้พ่ออีก.

ยา เต สา ภริยา อนริยรูปา

มาตา มเมสา สกิยา ๓ ชเนตฺติ

ทนฺตา กเรณูว วสูปนีตา

สา ปาปธมฺมา ปุนราวชาตูติ ฯ

ตกฺกลชาตกํ อฏฺฐมํ ฯ

๑ สี. ยุ. ปเรติ ฯ ๒ ม. ตํ ฯ ๓ ม. ชาติยา ฯ

หญิงชั่วผู้เป็นภรรยาของพ่อ เป็นแม่บังเกิดเกล้าของฉัน เป็นหญิงมีบาปธรรม ถูกทรมาน ดังช้างพัง ที่นายควาญฝึกให้อยู่ในอำนาจแล้วจงกลับมาเรือนเถิด.

จบ ตักกลชาดกที่ ๘.