พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · ทสกนิบาต
๙. มหาธรรมปาลชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๔๑๐–๑๔๒๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๖ ในทสกนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๙ มหาธมฺมปาลชาตกํ
๙. มหาธรรมปาลชาดก
ว่าด้วยเหตุที่ไม่ตายในวัยหนุ่ม
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ทสกนิบาต มหาธรรมปาลชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
กินฺเต วตํ กึ ปน พฺรหฺมจริยํ
กิสฺส สุจิณฺณสฺส อยํ วิปาโก
อกฺขาหิ เม พฺราหฺมณ เอตมตฺถํ
กสฺมา นุ ตุมฺหํ ทหรา น มิยฺยเร ฯ
อะไรเป็นวัตรของท่าน อะไรเป็นพรหมจรรย์ของท่าน การที่คนหนุ่มๆในตระกูลของท่านไม่ตายนี้ เป็นผลของกรรมอะไรที่ท่านได้ประพฤติมาเป็นอย่างดีแล้ว ดูกรพราหมณ์ ขอท่านช่วยบอกเนื้อความนี้แก่เราเหตุไรหนอคนหนุ่มๆ ของท่านจึงไม่ตาย?
ธมฺมํ จราม น มุสา ภณาม
ปาปานิ กมฺมานิ วิวชฺชยาม ๑
อนริยํ ปริวชฺเชม ๒ สพฺพํ
ตสฺมา หิ อมฺหํ ทหรา น มิยฺยเร ฯ
พวกเราประพฤติธรรม ไม่กล่าวมุสา งดเว้นกรรมชั่ว งดเว้นกรรมอันไม่ประเสริฐทั้งปวง เพราะเหตุนี้แหละ คนหนุ่มๆ ของพวกเราจึงไม่ตาย.
สุโณม ธมฺมํ อสตํ สตญฺจ
น จาปิ ธมฺมํ อสตํ โรจยาม
หิตฺวา อสนฺเต น ชหาม สนฺเต
ตสฺมา หิ อมฺหํ ทหรา น มิยฺยเร ฯ
พวกเราได้ฟังธรรมของอสัตบุรุษ และสัตบุรุษแล้ว ไม่ชอบใจธรรมของอสัตบุรุษเลย ละทิ้งอสัตบุรุษเสีย แต่ไม่ละทิ้งสัตบุรุษ เพราะเหตุนี้แหละ คนหนุ่มๆ ของพวกเราจึงไม่ตาย.
ปุพฺเพว ทานา สุมนา ภวาม
ททํปิ เว อตฺตมนา ภวาม
ทตฺวาปิ เว นานุตปาม ปจฺฉา
ตสฺมา หิ อมฺหํ ทหรา น มิยฺยเร ฯ
ก่อนจะให้ทาน พวกเราก็เป็นผู้ตั้งใจดี แม้กำลังให้ก็ชื่นชมยินดี ครั้นให้แล้วก็ไม่เดือดร้อน ในภายหลัง เพราะเหตุนี้แหละ คนหนุ่มๆ ของพวกเราจึงไม่ตาย.
สมเณ มยํ พฺราหฺมเณ อทฺธิเก จ
วณิพฺพเก ยาจนเก ทลิทฺเท
อนฺเนน ปาเนน อภิตปฺปยาม
ตสฺมา หิ อมฺหํ ทหรา น มิยฺยเร ฯ
๑ ม. ปริวชฺชยาม ฯ ๒ ม. ปริวชฺเชมุ ฯ
พวกเราเลี้ยงดูสมณะ พราหมณ์ คนเดินทาง วณิพก ยาจก และคนขัดสนทั้งหลาย ให้อิ่มหนำสำราญด้วยข้าวน้ำ เพราะเหตุนี้แหละคนหนุ่มๆ ของพวกเราจึงไม่ตาย.
มยญฺจ ภริยํ นาติกฺกมาม
ภริยาปิ อเมฺห ๑ นาติกฺกมนฺติ
อญฺญตฺร ตาหิ พฺรหฺมจริยํ จราม
ตสฺมา หิ อมฺหํ ทหรา น มิยฺยเร ฯ
พวกเราไม่นอกใจภรรยา ถึงภรรยาก็ไม่นอกใจพวกเรา พวกเราประพฤติพรหมจรรย์นอกจากภรรยาของตน เพราะเหตุนี้แหละ คนหนุ่มๆ ของพวกเราจึงไม่ตาย.
ปาณาติปาตา วิรมาม สพฺเพ
โลเก อทินฺนํ ปริวชฺชยาม
อมชฺชปา โนปิ มุสา ภณาม
ตสฺมา หิ อมฺหํ ทหรา น มิยฺยเร ฯ
เราทุกคนงดเว้นจากปาณาติบาต งดเว้นสิ่งที่เขาไม่ให้ในโลก ไม่กล่าวมุสา ไม่ดื่มน้ำเมา เพราะเหตุนี้แหละ คนหนุ่มๆ ของพวกเราจึงไม่ตาย.
เอตาสุ เว ชายเร สุตฺตมาสุ
เมธาวิโน โหนฺติ พหูตปญฺญา
พหุสฺสุตา เวทคุนา ๒ จ โหนฺติ
ตสฺมา หิ อมฺหํ ทหรา น มิยฺยเร ฯ
บุตรของพวกเราเกิดในหญิงที่ดีเหล่านั้น เป็นผู้ฉลาดเฉลียว มีปัญญามากเป็นพหูสูต เรียนจบไตรเพท เพราะเหตุนี้แหละ คนหนุ่มๆ ของพวกเราจึงไม่ตาย.
มาตาปิตโร [๓] ภคินีภาตโร จ
ปุตฺตา จ ทารา จ มยญฺจ สพฺเพ
ธมฺมํ จราม ปรโลกเหตุ
ตสฺมา หิ อมฺหํ ทหรา น มิยฺยเร ฯ
มารดาบิดา พี่น้องหญิงชาย บุตรภรรยา และเราทุกคนประพฤติธรรมเพราะเหตุแห่งโลกหน้า เพราะเหตุนี้แหละ คนหนุ่มๆ ของพวกเราจึงไม่ตาย.
ทาสา จ ทาสี ๔ อนุชีวิโน จ
ปริจารกา กมฺมกรา จ สพฺเพ
ธมฺมํ จรนฺติ ปรโลกเหตุ
ตสฺมา หิ อมฺหํ ทหรา น มิยฺยเร ฯ
๑ ม. อเมฺห จ ภริยา ฯ ๒ ม. เวทคุโน ฯ ๓ ม. จ ฯ
๔ ม. ทาโสฺย ฯ สี. ยุ. ทาสฺโส ฯ
ทาส ทาสี คนอาศัยเลี้ยงชีพ คนใช้ และกรรมกรทั้งหมด ก็ประพฤติธรรมเพราะเหตุแห่งโลกหน้า เพราะเหตุนี้แหละ คนหนุ่มๆ ของพวกเราจึงไม่ตาย.
ธมฺโม หเว รกฺขติ ธมฺมจารึ
ธมฺโม สุจิณฺโณ สุขมาวหาติ
เอสานิสํโส ธมฺเม สุจิณฺเณ
น ทุคฺคตึ คจฺฉติ ธมฺมจารี ฯ
ธรรมแลย่อมรักษาผู้ประพฤติธรรม ธรรมที่บุคคลประพฤติดีแล้ว ย่อมนำสุขมาให้ นี้เป็นอานิสงส์ในธรรมที่ประพฤติดีแล้ว ผู้ประพฤติธรรมย่อมไม่ไปสู่ทุคติ.
ธมฺโม หเว รกฺขติ ธมฺมจารึ
ฉตฺตํ มหนฺตํ วิย วสฺสกาเล
ธมฺเมน คุตฺโต มม ธมฺมปาโล
อญฺญสฺส อฏฺฐีนิ สุขี กุมาโรติ ฯ
มหาธมฺมปาลชาตกํ นวมํ ฯ
ธรรมแลย่อมรักษาผู้ประพฤติธรรม เหมือนร่มใหญ่ในฤดูฝนฉะนั้น ธรรมปาละบุตรของเรา อันธรรมคุ้มครองแล้ว กระดูกที่ท่านนำเอามานี้เป็นกระดูกสัตว์อื่น บุตรของเรายังมีความสุข.
จบ มหาธรรมปาลชาดกที่ ๙.
จบ ๙. มหาธรรมปาลชาดก