๘. ตักกลชาดก เล่ม ๒๗

น ตกฺกลา สนฺติ น อาลุปานิ (๑)

น พิฬาลิโย น กฬมฺพานิ ตาต

เอโก อรญฺญมฺหิ สุสานมชฺเฌ

กิมตฺถิโก ตาต ขณาสิ กาสุํ.

คุณพ่อ หัวหอม หัวกระเทียมก็ไม่มี มันเทศก็ไม่มี

มันมือเสือก็ไม่มี เหง้าตาลก็ไม่มีเลย

คุณพ่อต้องการอะไร

จึงขุดหลุมอยู่คนเดียวกลางป่าช้าในป่า

(พ่อตอบว่า)

ปิตามโห ตาต สุทุพฺพโล เต

อเนกพฺยาธีหิ ทุเขน ผุฏฺโฐ

ตมชฺชหํ นิกฺขณิสฺสามิ โสพฺเภ

น หิสฺส ตํ ชีวิตํ โรจยามิ.

ลูกรัก ปู่ของเจ้าทุพพลภาพมากแล้ว

ถูกความลำบากเพราะความเจ็บป่วยหลายอย่างเบียดเบียน

วันนี้ พ่อจะขุดหลุมฝังปู่เจ้า

เพราะพ่อไม่ชอบใจชีวิตอย่างนั้นของปู่เจ้า

(ลูกชายกล่าวว่า)

สงฺกปฺปเมตํ ปฏิลทฺธ ปาปกํ

อจฺจาหิตํ กมฺม กโรสิ ลุทฺทํ

มยาปิ ตาต ปฏิลจฺฉเส ตุวํ

เอตาทิสํ กมฺม ชรูปนีโต

ตํ กูลวตฺตํ อนุวตฺตมาโน

อหมฺปิ ตํ นิขณิสฺสามิ โสพฺเภ.

คุณพ่อได้รับความคิดอันชั่วช้านี้มา

แล้วกระทำกรรมอันหยาบช้าไร้ประโยชน์

คุณพ่อ เมื่อคุณพ่อแก่ชราก็จักได้รับการกระทำเช่นนี้แม้จากลูก

ถึงลูกก็จะประพฤติตามประเพณีของตระกูลนั้น

จะขุดหลุมฝังคุณพ่อเหมือนกัน

(พ่อกล่าวว่า)

ผรุสาหิ วาจาหิ ปกุพฺพมาโน

อาสชฺช มํ ตฺวํ วทเส กุมาร

ปุตฺโต มมํ โอรสโก สมาโน

อหิตานุกมฺปี มม ตฺวํสิ ปุตฺต.

นี่เจ้าเด็กน้อย เจ้าพูดกระทบข่มขู่พ่อด้วยวาจาที่หยาบ

ลูกรัก เจ้าเป็นลูกแท้ ๆ ของพ่อ กลับไม่อนุเคราะห์เกื้อกูลพ่อ

(ลูกชายกล่าวโต้ตอบว่า)

น ตฺยาหํ (๑) ตาต อหิตานุกมฺปี

หิตานุกมฺปี เต อหมฺปิ ตาต

ปาปญฺจ ตํ กมฺม ปกุพฺพมานํ

อรหามิ โน วารยิตุํ ตโต.

คุณพ่อ ลูกจะไม่อนุเคราะห์เกื้อกูลคุณพ่อก็หาไม่

แม้ลูกก็อนุเคราะห์เกื้อกูลคุณพ่อ

แต่ไม่อาจจะห้ามคุณพ่อผู้กำลังทำกรรมชั่วช้านั้น

จากการกระทำนั้นได้

(พ่อกล่าวว่า)

โย มาตรํ วา ปิตรํ สวิฏฺฐ

อทูสเก หึสติ ปาปธมฺโม

กายสฺส เภทา อภิสมฺปรายํ

อสํสยํ โส นิรยํ อุเปติ.

พ่อสวิฏฐะ ผู้ใดมีความชั่วช้า

เบียดเบียนพ่อแม่ผู้ไม่ประทุษร้ายตน

เมื่อตายไปชาติหน้า ผู้นั้นจะตกนรกอย่างไม่ต้องสงสัย

โย มาตรํ วา ปิตรํ สวิฏฺฐ

อนฺเนน ปาเนน อุปฏฺฐหาติ

กายสฺส เภทา อภิสมฺปรายํ

อสํสยํ โส สุคตึ อุเปติ.

พ่อสวิฏฐะ ส่วนผู้ใดบำรุงพ่อแม่ด้วยข้าวและน้ำ

เมื่อตายไปชาติหน้า ผู้นั้นจะขึ้นสวรรค์อย่างไม่ต้องสงสัย

น เม ตฺวํ ปุตฺต อหิตานุกมฺปี

หิตานุกมฺปี เม ตฺวํสิ ปุตฺต

อหญฺจ เต มาตรา วุจฺจมาโน

เอตาทิสํ กมฺม กโรมิ ลุทฺทํ.

ลูกรัก เจ้าไม่อนุเคราะห์เกื้อกูลพ่อก็หามิได้

เจ้าอนุเคราะห์เกื้อกูลพ่อแท้ ๆ

แต่พ่อถูกแม่ของเจ้าสั่งมา จึงกระทำกรรมหยาบช้าเช่นนี้

(ลูกชายกล่าวว่า)

ยา เต สา ภริยา อนริยรูปา

มาตา มเมสา สกิยา ชเนตฺติ

นิทฺธาปเย ตญฺจ สกา อคารา

อญฺญมฺปิ เต สา ทุขมาวเหยฺย.

ภรรยาของพ่อไม่ใช่คนดี เป็นแม่บังเกิดเกล้าของลูกนั่นเอง

พ่อควรขับแม่ออกจากเรือนไป

แม่นั้นควรจะได้รับทุกข์อย่างอื่นบ้าง

ยา เต สา ภริยา อนริยรูปา

มาตา มเมสา สกิยา ชเนตฺติ

ทนฺตา กเรณูว วสูปนีตา

สา ปาปธมฺมา ปุนราวชาตูติ.

ตกฺกลชาตกํ อฏฺฐมํ.

ภรรยาของพ่อไม่ใช่คนดี เป็นแม่บังเกิดเกล้าของลูกนั่นเอง

แม่นั้นมีความคิดชั่วช้า ได้รับการฝึกแล้วหมดพยศ

เหมือนช้างพัง จงให้กลับมาอยู่ต่อไป

ตักกลชาดกที่ ๘ จบ