๑. จตุทวารชาดก เล่ม ๒๗

๑๐. ทสกนิบาต

๑. จตุทวารชาดก (๔๓๙)

ว่าด้วยผู้ตกนรกจักรกรด

(นายมิตตวินทุกะถามรุกขเทวดาโพธิสัตว์ว่า)

{๑๓๑๙} [๑๓๔๙] เมืองนี้มี ๔ ประตู สร้างด้วยเหล็ก มีกำแพงมั่นคง ข้าพเจ้า ถูกกักถูกขังไว้ ข้าพเจ้าได้ทำบาปอะไรไว้

{๑๓๒๐} [๑๓๕๐] ประตูทั้งหมดปิดแน่น ข้าพเจ้าถูกขังเหมือนนก ข้าแต่เทวดา เหตุเป็นมาอย่างไร ข้าพเจ้าจึงถูกจักรกรดพัดศีรษะ

(รุกขเทวดาโพธิสัตว์ตอบว่า)

{๑๓๒๑} [๑๓๕๑] ท่านได้ทรัพย์กว่า ๑๒๐,๐๐๐ ก็ยังมิได้ทำตามคำของพวกญาติ ผู้เอ็นดูโดยชอบ

{๑๓๒๒} [๑๓๕๒] ท่านแล่นเรือไปสู่มหาสมุทรสาครซึ่งอาจยังเรือให้โลดขึ้นได้ มี ความสำเร็จน้อย ได้นางเวมานิกเปรต ๔ นาง แล้วก็ละทิ้งทั้ง ๔ นาง มาได้นางเวมานิกเปรต ๘ นางแล้วก็ละทิ้งทั้ง ๘ นาง มา ได้นางเวมานิกเปรต ๑๖ นาง{๑๓๒๓} [๑๓๕๓] ท่านถึงจะได้นางเวมานิกเปรต ๑๖ นางแล้วก็ละทิ้งทั้ง ๑๖ นาง มาได้นางเวมานิกเปรต ๓๒ นาง ก็ยังปรารถนายิ่งไปกว่านั้นอีก จึงได้ประสบจักรกรดนี้จักกรดย่อมพัดผันบนศีรษะของคน ผู้ถูกความอยากครอบงำ{๑๓๒๔} [๑๓๕๔] ความอยากเป็นของสูงใหญ่ไพศาล ยากที่จะให้เต็มได้ มักให้ ถึงความวิบัติ ชนเหล่าใดยินดีไปตามความอยาก ชนเหล่านั้น ต้องเป็นผู้ทูนจักรกรดไว้

{๑๓๒๕} [๑๓๕๕] อนึ่ง ชนเหล่าใดละทิ้งสิ่งของมากมายเสีย ไม่พิจารณาหนทาง ให้ถ่องแท้ ไม่ใคร่ครวญเหตุนั้นให้ถี่ถ้วน ชนเหล่านั้นต้องเป็นผู้ทูนจักรกรดไว้{๑๓๒๖} [๑๓๕๖] ผู้ใดพิจารณาถึงการงานและโภคะอันไพบูลย์ ไม่ซ่องเสพความปรารถนาอันประกอบด้วยความฉิบหายทำตามถ้อยคำของ ผู้เอ็นดูทั้งหลาย ผู้เช่นนั้นจักรกรดก็จะไม่กรํ้ากราย(นายมิตตวินทุกะถามว่า)

{๑๓๒๗} [๑๓๕๗] ท่านเทวดา จักรกรดจักคงอยู่บนศีรษะของข้าพเจ้าไปอีกนาน เท่าไรหนอ จะสักกี่พันปี ข้าพเจ้าขอถามความนั้น ขอท่านได้ โปรดบอกแก่ข้าพเจ้าเถิด(รุกขเทวดาโพธิสัตว์ตอบว่า)

{๑๓๒๘} [๑๓๕๘] ดูก่อนมิตตวินทุกะ ท่านจงฟังเรา ท่านจงระลึกไว้ จงรู้สึกตัว ไว้ให้ดี จักรกรดจะยังพัดผันบนกระหม่อมของท่าน เมื่อท่าน ยังมีชีวิตอยู่ จะพ้นจักรกรดนั้นไปไม่ได้

๒. กัณหชาดก (๔๔๐)

ว่าด้วยผู้ดำแต่นอกในแผ้ว

(ท้าวสักกะตรัสกะพระฤๅษีโพธิสัตว์กัณหะว่า)

{๑๓๒๙} [๑๓๕๙] บุรุษนี้ดำจริงหนอ บริโภคโภชนะที่ดำ อยู่ในภูมิประเทศที่ดำ ไม่เป็นที่ชอบใจข้าพเจ้าเลย