๑๒. ทัททรชาดก เล่ม ๒๗

๑๒. ทัททรชาดก (๔๓๘)

ว่าด้วยนกกระทาโพธิสัตว์ถูกคนอกตัญญูฆ่า

(รุกขเทวดากล่าวกะแม่เหี้ยที่กลับมาไม่เห็นลูกทั้งสองว่า)

{๑๓๑๐} [๑๓๔๐] บุรุษผู้ที่เจ้าให้ข้าวกิน กลับกินลูกทั้งสองของเจ้าซึ่งมิได้มีความ ผิดเลย เจ้าจงกัดผู้นั้นเสียให้จมเขี้ยว อย่าปล่อยให้มันมีชีวิต อยู่ต่อไปเลย(แม่เหี้ยกล่าวว่า)

{๑๓๑๑} [๑๓๔๑] บุรุษผู้มีความหยาบช้ามาก เป็นผู้แปดเปื้อนเหมือนผ้าของแม่นม ข้าพเจ้ายังมองไม่เห็นส่วนใดที่จะกัดมันให้จมเขี้ยวเลย

{๑๓๑๒} [๑๓๔๒] ถ้าจะมีใครให้สมบัติในแผ่นดินทั้งหมดแก่คนอกตัญญูผู้จ้องหา ช่องทางอยู่เป็นนิจ ก็ทำให้เขาพอใจไม่ได้เลย

(พญาราชสีห์ถามพญาเสือโคร่งที่นำมาณพชั่วร้ายมาว่า)

{๑๓๑๓} [๑๓๔๓] ดูก่อนเสือโคร่งสุพาหุ เพราะเหตุไรหนอ ท่านจึงรีบกลับมา พร้อมกับมาณพกิจที่เป็นประโยชน์อะไรของท่านมีอยู่ในที่นี้ หรือ เราขอถามท่านถึงกิจอันเป็นประโยชน์นั้น ท่านจงบอก แก่เรา(พญาเสือโคร่งตอบว่า)

{๑๓๑๔} [๑๓๔๔] นกกระทารูปงามซึ่งเป็นสหายของท่านเราสงสัยว่าจะถูกฆ่า เสียแล้วในวันนี้เราได้ฟังเหตุอันเกี่ยวเนื่องด้วยการกระทำ ของบุรุษนั้นแล้วจึงมิได้สำคัญว่านกกระทาตัวนั้นจะอยู่ เป็นสุขในวันนี้ได้

(พญาราชสีห์ถามว่า)

{๑๓๑๕} [๑๓๔๕] ท่านได้ฟังเหตุอะไรอันเกี่ยวเนื่องด้วยการกระทำของบุรุษนี้ใน ความประพฤติเลี้ยงชีพของเขาหรือท่านได้ฟังคำปฏิญาณ อะไรของบุรุษนี้ จึงสงสัยว่านกกระทาถูกมาณพนี้ฆ่าเสียแล้ว

(พญาเสือโคร่งตอบว่า)

{๑๓๑๖} [๑๓๔๖] การค้าขายอันเป็นของชาวเมืองกลิงครัฐบุรุษนี้ก็ได้ปฏิบัติมา เป็นอาจิณ แม้หนทางที่มีขวากตอ ที่ต้องเดินโดยใช้กิ่งไม้ บุรุษ นี้ก็ได้ใช้แล้ว การท่องเที่ยวไปกับพวกนักฟ้อนก็ดี กับพวกเล่น บ่วงก็ดี บุรุษนี้ก็ได้ประพฤติมาแล้ว ถึงการตีกันด้วยท่อนไม้ใน ท่ามกลางมหรสพ บุรุษนี้ก็ได้เคยตีกันมาแล้ว{๑๓๑๗} [๑๓๔๗] นกทั้งหลายบุรุษนี้ก็ได้ดักมาแล้ว การตวงข้าวเปลือกด้วยเครื่อง ตวงบุรุษนี้ก็ได้ตวงมาแล้ว สกาบุรุษนี้ก็ได้ชนะมาแล้ว ความ สำรวมระวังบุรุษนี้ก็ก้าวล่วงแล้ว เลือดที่ไหลออกมาตั้งครึ่งคืน บุรุษนี้ก็คัดให้หยุดได้ มือทั้งสองของบุรุษนี้มีความร้อนในเวลา รับก้อนข้าว{๑๓๑๘} [๑๓๔๘] เราได้ฟังเหตุทั้งหลายอันเกี่ยวเนื่องด้วยการกระทำของบุรุษนี้ ในความประพฤติเลี้ยงชีพของบุรุษนี้มาดังนี้ว่า ‘ขนนกกระทา กระจุกนี้ก็ยังปรากฏอยู่บนชฎาของบุรุษนี้ ขนาดวัวบุรุษนี้ยังฆ่า กินมาแล้ว ไฉนจะฆ่านกกระทากินไม่ได้เล่า’

จบ นวกนิบาต

รวมชาดกที่มีในนวกนิบาตนี้ คือ

๑. คิชฌชาดก ๒. โกสัมพิยชาดก

๓. มหาสุวราชชาดก ๔. จุลลสุวกราชชาดก

๕. หริตจชาดก ๖. ปทกุสลมาณกชาดก

๗. โลมสกัสสปชาดก ๘. จักกวากชาดก

๙. หลิททราคชาดก ๑๐. สมุคคชาดก

๑๑. ปูติมังสชาดก ๑๒. ทัททรชาดก

๑๐. ทสกนิบาต

๑. จตุทวารชาดก (๔๓๙)

ว่าด้วยผู้ตกนรกจักรกรด

(นายมิตตวินทุกะถามรุกขเทวดาโพธิสัตว์ว่า)

{๑๓๑๙} [๑๓๔๙] เมืองนี้มี ๔ ประตู สร้างด้วยเหล็ก มีกำแพงมั่นคง ข้าพเจ้า ถูกกักถูกขังไว้ ข้าพเจ้าได้ทำบาปอะไรไว้

{๑๓๒๐} [๑๓๕๐] ประตูทั้งหมดปิดแน่น ข้าพเจ้าถูกขังเหมือนนก ข้าแต่เทวดา เหตุเป็นมาอย่างไร ข้าพเจ้าจึงถูกจักรกรดพัดศีรษะ

(รุกขเทวดาโพธิสัตว์ตอบว่า)

{๑๓๒๑} [๑๓๕๑] ท่านได้ทรัพย์กว่า ๑๒๐,๐๐๐ ก็ยังมิได้ทำตามคำของพวกญาติ ผู้เอ็นดูโดยชอบ

{๑๓๒๒} [๑๓๕๒] ท่านแล่นเรือไปสู่มหาสมุทรสาครซึ่งอาจยังเรือให้โลดขึ้นได้ มี ความสำเร็จน้อย ได้นางเวมานิกเปรต ๔ นาง แล้วก็ละทิ้งทั้ง ๔ นาง มาได้นางเวมานิกเปรต ๘ นางแล้วก็ละทิ้งทั้ง ๘ นาง มา ได้นางเวมานิกเปรต ๑๖ นาง{๑๓๒๓} [๑๓๕๓] ท่านถึงจะได้นางเวมานิกเปรต ๑๖ นางแล้วก็ละทิ้งทั้ง ๑๖ นาง มาได้นางเวมานิกเปรต ๓๒ นาง ก็ยังปรารถนายิ่งไปกว่านั้นอีก จึงได้ประสบจักรกรดนี้จักกรดย่อมพัดผันบนศีรษะของคน ผู้ถูกความอยากครอบงำ{๑๓๒๔} [๑๓๕๔] ความอยากเป็นของสูงใหญ่ไพศาล ยากที่จะให้เต็มได้ มักให้ ถึงความวิบัติ ชนเหล่าใดยินดีไปตามความอยาก ชนเหล่านั้น ต้องเป็นผู้ทูนจักรกรดไว้