พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
เสกขัตติกเหตุทุกะ เล่ม ๔๔
Text layerBuddha’s wordsItems ๒๔๐–๒๖๕ (Royal Thai)4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ เสกขัตติกเหตุทุกะ (Royal Thai Volume 44 · Mahachula Volume 44 · Mahamakut Volume 90 · Chaloem Phrakiat Volume 44)
The Mahamakut edition prints the commentary in the same volumes as the canon, so this text includes commentary.
ไทย (มหามกุฏฯ), vol. 90, pp. 800–810
เสกขติกเหตุทุกะ
(๑๑. เสกขติกะ ๑. เหตุทุกะ)
เหตุบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๔๐] ๑. เหตุธรรมที่เป็นเสกขธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. เหตุธรรมที่เป็นอเสกขธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็น
อเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๓. เหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัย
เหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๔๑] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
ปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๒๔๒] ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปาก-ปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ.
อนุโลมปัจจนียนัย
[๒๔๓] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปติปัจจัย มี ๔ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
[๒๔๔] เพราะนธิปติปัจจัย ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.
นเหตุบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๔๕] ๑. เหตุธรรมที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นเสกขธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๒. เหตุธรรมที่เป็นอเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นอเสกขธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๓. เหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็น
ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๒. อารัมมณปัจจัย
[๒๔๖] ๑. เหตุธรรมที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๒. เหตุธรรมที่เป็นอเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๓. เหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็น
ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๓. อธิปติปัจจัย
[๒๔๗] ๑. เหตุธรรมที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-ธรรมที่เป็นเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
๒. เหตุธรรมที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
๓. เหตุธรรมที่เป็นอเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-ธรรมที่เป็นอเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
๔. เหตุธรรมที่เป็นอเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
๕. เหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็น
ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
๔. อนันตรปัจจัย
[๒๔๘] ๑. เหตุธรรมที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๒. เหตุธรรมที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นอเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๓. เหตุธรรมที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๔. เหตุธรรมที่เป็นอเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นอเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๕. เหตุธรรมที่เป็นอเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัยมี ๒ วาระ (วาระที่ ๔-๕)
๖. เหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๗. เหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็น
ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๘. เหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขาเสกขธรรม เป็นปัจจัย
แก่เหตุธรรมที่เป็นอเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย มี ๓วาระ (วาระที่ ๖-๗-๘)
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๔๙] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๘ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี๘ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๘ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัยมี ๓ วาระ.
ปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๒๕๐] ในนเหตุปัจจัย มี ๘ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๘ วาระฯลฯ
อนุโลมปัจจนียนัย
[๒๕๑] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
[๒๕๒] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ
แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.
นเหตุบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๕๓] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นเสกขธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. นเหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขาเสกขธรรม อาศัย
นเหตุธรรมที่เป็นเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๓. นเหตุธรรมที่เป็นเสกขธรรม และนเหตุธรรม
ที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นเสกขธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๔. นเหตุธรรมที่เป็นอเสกขธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่๔-๕-๖)
๗. นเหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๘. นเหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัย
นเหตุธรรมที่เป็นเสกขธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานา-เสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๙. นเหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัย
นเหตุธรรมที่เป็นอเสกขธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นเสกขานา-เสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. อารัมมณปัจจัย
[๒๕๔] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นเสกขธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
๒. นเหตุธรรมที่เป็นอเสกขธรรม อาศัยนเหตุธรรม
ที่เป็นอเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
๓. นเหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัย
นเหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณ-
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๕๕] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
ปัจจนียนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๕๖] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนีย
[๒๕๗] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในโนอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.
อนุโลมปัจจนียนัย
[๒๕๘] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
[๒๕๙] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ... ฯลฯ
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนกับปฏิจจวาระ.
นเหตุบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. อารัมมณปัจจัย
[๒๖๐] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุ-ธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๒. นเหตุธรรมที่เป็นอเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณ-ปัจจัย
๓. นเหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็น
ปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๔. นเหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็น
ปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๕. นเหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็น
ปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นอเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณ-ปัจจัย
๓. อธิปติปัจจัย
[๒๖๑] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุ-
ธรรมที่เป็นเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ.
๔. นเหตุธรรมที่เป็นอเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นอเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ.
๗. นเหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็น
ปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๖๒] ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอนันตรปัจจัย มี ๘ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๘ วาระ ในสหชาตปัจจัย
มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๑๓ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๘ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ.
ปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๒๖๓] ในนเหตุปัจจัย มี ๑๔ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๑๔ วาระฯลฯ
อนุโลมปัจจนียนัย
[๒๖๔] เพราะอารัมมณปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
[๒๖๕] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ... ฯลฯ
แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.
เสกขติกเหตุทุกะ จบ
ปริตตติกเหตุทุกะ
(๑๒. ปริตตติกะ ๑. เหตุทุกะ)
เหตุบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๖๖] ๑. เหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. เหตุธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม อาศัยเหตุธรรม
ที่เป็นมหัคคตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๓. เหตุธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม อาศัยเหตุธรรม
ที่เป็นอัปปมาณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๖๗] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
ปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๒๖๘] ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี
๓ วาระ
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.
End of เสกขัตติกเหตุทุกะ