พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
ปริตตัตติกเหตุทุกะ เล่ม ๔๔
Text layerBuddha’s wordsItems ๒๖๖–๒๘๙ (Royal Thai)4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ ปริตตัตติกเหตุทุกะ (Royal Thai Volume 44 · Mahachula Volume 44 · Mahamakut Volume 90 · Chaloem Phrakiat Volume 44)
The Mahamakut edition prints the commentary in the same volumes as the canon, so this text includes commentary.
ไทย (มหามกุฏฯ), vol. 90, pp. 810–819
ปริตตติกเหตุทุกะ
(๑๒. ปริตตติกะ ๑. เหตุทุกะ)
เหตุบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๖๖] ๑. เหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. เหตุธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม อาศัยเหตุธรรม
ที่เป็นมหัคคตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๓. เหตุธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม อาศัยเหตุธรรม
ที่เป็นอัปปมาณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๖๗] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
ปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๒๖๘] ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี
๓ วาระ
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.
เหตุบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๖๙] ๑. เหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นปริตตธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๒. เหตุธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๓. เหตุธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-ธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๒. อารัมมณปัจจัย
[๒๗๐] ๑. เหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นปริตตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๒. เหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๓. เหตธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๔. เหตุธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นปริตตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๕. เหตุธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-ธรรมที่เป็นปริตตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๖. เหตุธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-ธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๓. อธิปติปัจจัย
[๒๗๑] ๑. เหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นปริตตธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
๒. เหตุธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
๓. เหตุธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นปริตตธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
๔. เหตุธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-ธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ.
๔. อนันตรปัจจัย
[๒๗๒] ๑. เหตุธรรมที่เป็นปริตตรรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นปริตตธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๒. เหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๓. เหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๔. เหตุธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๕. เหตุธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นปริตตธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๖. เหตุธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๗. เหตุธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๘. เหตุธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นปริตตธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๙. เหตุธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรมเป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๙. อุปนิสสยปัจจัย
[๒๗๓] ๑. เหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นปริตตธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๗๔] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัยมี ๓ วาระ.
ปัจจนียนัย
[๒๗๕] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระฯลฯ
อนุโลมปัจจนียนัย
[๒๗๖] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
[๒๗๗] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ... ฯลฯ
แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.
นเหตุบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๗๘] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม อาศัยนเหตุธรรม
ที่เป็นปริตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๑-๒-๓)
๔. นเหตุธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕. นเหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๖. นเหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
๗. นเหตุธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม อาศัยนเหตุ-ธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๘. นเหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๙. เหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๗-๘-๙)
๑๐. นเหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๑๐-๑๑-๑๒)
๑๓. นเหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม อาศัยเหตุเหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๗๙] ในเหตุปัจจัย มี ๑๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ ในอวิคต-ปัจจัย มี ๑๓ วาระ.
ปัจจนียนัย
๑. นเหตุปัจจัย
[๒๘๐] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม อาศัยนเหตุธรรม
ที่เป็นปริตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๒๘๑] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ
ในนอธิปติปัจจัย มี ๑๐ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.
อนุโลมปัจจนียนัย
[๒๘๒] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
[๒๘๓] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ... ฯลฯ
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.
นเหตุบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. อารัมมณปัจจัย
[๒๘๔] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๒. นเหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นมหัคคธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๓. นเหตุธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๔. นเหตุธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๕. นเหตุธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๖. นเหตุธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมปัจจัย มี ๓วาระ
๗. นเหตุธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๒. อธิปติปัจจัย
[๒๘๕] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นปริตตธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรม ที่เป็นปริตตธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๘๖] ในอารัมมณปัจจัย มี ๗ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๗ วาระ
ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสหชาตปัจจัยมี ๑๑ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๗ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๑๓ วาระในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ.
ปัจจนียนัย
[๒๘๗] ในนเหตุปัจจัย มี ๑๕ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๑๕ วาระฯลฯ
อนุโลมปัจจนียนัย
[๒๘๘] เพราะอารัมมณปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
[๒๘๙] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๗ วาระ... ฯลฯ
แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.
ปริตตติกเหตุทุกะ จบ
ปริตตารัมมณติกเหตุทุกะ
(๑๓. ปริตตารัมมณติกะ ๑. เหตุทุกะ)
เหตุบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๙๐] ๑. เหตุธรรมที่เป็นปริตตารัมมณธรรม อาศัยเหตุ-
ธรรมที่เป็นปริตตารัมมธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. เหตุธรรมที่เป็นมหัคคตารัมมณธรรม อาศัยเหตุ-ธรรมที่เป็นมหัคคตารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๓. เหตุธรรมที่เป็นอัปปมาณารัมมณธรรม อาศัย
เหตุธรรมที่เป็นอัปปมาณารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยฯลฯ
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๙๑] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
ในวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
End of ปริตตัตติกเหตุทุกะ