arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต · วรรคที่ ๑๐

๑๐. เทวสภเถรคาถา เล่ม ๒๖

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๓๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๐ ในวรรคที่ ๑๐มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๐ เทวสภเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๓๖๗–๓๖๘

หน้า ๓๖๗

๑๐. ทุติยเทวสภเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับความเพียรชอบ

นัยว่า ท่านพระเทวสภเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า

{๒๓๗}[๑๐๐] ภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยความเพียรชอบ มีสติปัฏฐานเป็นอารมณ์ ประดับประดาด้วยดอกไม้คือวิมุตติ จักเป็นผู้ไม่มีอาสวะ ปรินิพพานไป

จบ ทสมวรรค

รวมพระเถระที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. พระปริปุณณกเถระ ๒. พระวิชยเถระ

๓. พระเอรกเถระ ๔. พระเมตตชิเถระ

๕. พระจักขุปาลเถระ ๖. พระขัณฑสุมนเถระ

๗. พระติสสเถระ ๘. พระอภัยเถระ

๙. พระอุตติยเถระ ๑๐. พระทุติยเทวสภเถระ

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑พระเถระนี้มีชื่อพ้องกับท่านพระเทวสภะในเถรคาถาที่ ๙ แห่งนวมวรรค (ข้อ ๘๙ หน้า ๓๖๖ ในเล่มนี้) เพี่อสื่อความหมายว่าเป็นองค์ละรูปกัน พระบาลีบางฉบับและอรรถกถาจึงเพิ่มคำนำหน้า ชื่อท่านพระเทวสภเถระในเถรคาถาที่ ๙ แห่งนวมวรรคเป็น ปฐมเทวสภเถรคาถา หมายถึงสุภาษิต คาถาของท่านพระเทวสภเถระรูปที่ ๑ และเพิ่มคำนำหน้าชื่อท่านพระเถระรูปนี้เป็น ทุติยเทวสภเถรคาถา หมายถึงสุภาษิตคาถาของท่านพระเทวสภเถระรูปที่ ๒ (ดู เถร.อ. ๑/๒๙๑,๓๑๗)
หน้า ๓๖๘

๑๑. เอกาทสมวรรค

๑. เพลัฏฐกานิเถรคาถา

สุภาษิตเตือนตนให้ทำความเพียร

นัยว่า ท่านพระเพลัฏฐกานิเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า

{๒๓๘}[๑๐๑] ท่านละความเป็นคฤหัสถ์มาได้แล้ว แต่ยังไม่ทันสำเร็จกิจ ก็มาเป็นผู้มีปากเหมือนไถ เห็นแก่ท้อง เกียจคร้านโง่เขลา เข้าห้องบ่อย ๆ เหมือนสุกรใหญ่ที่เขาปรนปรือ ด้วยอาหารฉะนั้น

๒. เสตุจฉเถรคาถา

สุภาษิตชี้ลักษณะการไม่บรรลุสมาธิ

นัยว่า ท่านพระเสตุจฉเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า

{๒๓๙}[๑๐๒] ชนทั้งหลายถูกมานะหลอกลวงแล้ว เศร้าหมองอยู่ในสังขารทั้งหลาย ถูกความมีลาภและความเสื่อมลาภย่ำยีแล้ว ย่อมไม่ได้บรรลุสมาธิเลย

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑มีปากเหมือนไถ หมายถึงเป็นผู้มีวาจาหยาบคาย ชอบขุดทำลายตนด้วยการใช้ผรุสวาจาต่อผู้อื่น เหมือนใช้ไถขุดแผ่นดินฉะนั้น (ขุ.เถร.อ. ๑/๓๒๐)
  2. ๒สังขารทั้งหลาย ในที่นี้หมายถึงสังขตธรรมคือสิ่งที่ปัจจัยปรุงแต่งทั้งหลาย ทั้งภายในมีจักษุเป็นต้น ทั้งภายนอกมีรูปเป็นต้น (ขุ.เถร.อ. ๑/๓๒๒)
  3. ๓ย่อมไม่ได้บรรลุสมาธิ หมายถึงไม่บรรลุภาวะที่จิตตั้งมั่นเป็นสมาธิหรือมีอารมณ์เป็นหนึ่งด้วยอำนาจ สมถและวิปัสสนา (ขุ.เถร.อ. ๑/๓๒๒)

จบ ๑๐. เทวสภเถรคาถา