พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต · วรรคที่ ๑
๑๐. ปุณณมาสเถรคาถา เล่ม ๒๖
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๔๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๑/๑๑ ในวรรคที่ ๑มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑ ปุณณมาสเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๓๒๒–๓๒๓
๑๐. ปุณณมาสเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการไม่ติดในสิ่งทั้งปวง
{๑๔๗}นัยว่า พระปุณณมาสเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
[๑๐] ผู้ใดรู้ถึงความเกิดขึ้นและความเสื่อมไปของโลก บรรลุนิพพานด้วยมรรคญาณ เป็นผู้สันโดษ มีจิตสำรวมแล้ว ไม่ติดอยู่ในธรรมทั้งปวง ผู้นั้นกำจัดตัณหาได้แล้วทั้งในโลกนี้และโลกอื่น
จบ ปฐมวรรค
รวมพระเถระที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. พระสุภูติเถระ ๒. พระมหาโกฏฐิตเถระ
๓. พระกังขาเรวตเถระ ๔. พระปุณณมันตานีปุตตเถระ
๕. พระทัพพเถระ ๖. พระสีตวนิยเถระ
๗. พระภัลลิยเถระ ๘. พระวีรเถระ
๙. พระปิลันทวัจฉเถระ ๑๐. พระปุณณมาสเถระ
- ๑โลก ในที่นี้หมายถึงอุปาทานขันธ์ ๕ ซึ่งเรียกว่าโลก เพราะมีความหมายว่าจะต้องเสื่อมสลายยุบย่อยยับไป (ขุ.เถร.อ. ๑/๘๑)
๒. ทุติยวรรค
๑. จูฬวัจฉเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับความยินดีในธรรม
นัยว่า ท่านพระจูฬวัจฉเถระได้ภาษิตคาถาไว้อย่างนี้ว่า
{๑๔๘}[๑๑] ภิกษุผู้มีความปราโมทย์มากในธรรมที่พระพุทธเจ้าทรงประกาศไว้แล้ว พึงบรรลุสันตบท ซึ่งเป็นที่เข้าไประงับสังขาร นำสุขมาให้ได้
๒. มหาว้จฉเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับไตรสิกขา
นัยว่า ท่านพระมหาวัจฉเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๑๔๙}[๑๒] ภิกษุมีกำลังปัญญา สมบูรณ์ด้วยศีลและวัตร มีจิตตั้งมั่น ยินดีในฌาน มีสติ บริโภคโภชนะตามมีตามได้ ปราศ จากราคะแล้ว พึงหวังแต่กาลเวลาที่จะปรินิพพานในศาสนานี้
- ๑ธรรมที่...ทรงประกาศไว้แล้ว ได้แก่ โพธิปักขิยธรรม ๓๗ ประการ หรือโลกุตตรธรรม ๙ ประการรวมถึงเทศนาธรรมที่ทรงแสดงเป็นอุบายเข้าถึงโพธิปักขิยธรรมและโลกุตตรธรรม (ขุ.เถร.อ. ๑/๘๔)
- ๒สันตบท ส่วนแห่งสภาวะที่สงบระงับ หมายถึงพระนิพพาน (ขุ.เถร.อ. ๑/๘๔)
- ๓สมบูรณ์ด้วยศีลและวัตร คำว่า ศีล โดยความหมายสูงสุด ได้แก่ ปาริสุทธิศีล ๔ คำว่า วัตร โดยควมหมายสูงสุด ได้แก่ ธรรมที่กำจัดกิเลส หรือธุดงควัตร ๑๓ (ขุ.เถร.อ. ๑/๘๖)
จบ ๑๐. ปุณณมาสเถรคาถา