พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ทุกนิบาต · นตังทัฬหวรรค
๑๐. กันทคลกชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๖๙–๒๗๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๐ ในนตังทัฬหวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๒๑๐. กนฺทคลกชาตก (๑๐)
๑๐. กันทคลกชาดก (๒๑๐)
ว่าด้วยนกหัวขวานตายเพราะไม้แก่น
(นกหัวขวานกันทคลกะตกลงที่พื้นดินแล้ว กล่าวกับนกหัวขวานขทิรวนิยโพธิสัตว์ว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ทุกนิบาต นตังทัฬหวรรค กันทคลกชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๕๘–๕๘ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๙๖–๙๖
อมฺโภ โก นาม ยํ รุกฺโข สินฺนปตฺโต (๑) สกณฺฏโก
ยตฺถ เอกปฺปหาเรน อุตฺตมงฺคํ วิสาฏิตํ. (๒)
- ๑สี.อิ. สินปตฺโต
- ๒ฉ.ม. วิภิชฺชิตํ
ท่านขทิรวนิยะผู้เจริญ ต้นไม้ต้นนี้
มีใบเกลี้ยง มีหนาม ชื่อต้นอะไร
กระหม่อมของข้าพเจ้าแตก
เพราะการเจาะต้นไม้นี้เพียงครั้งเดียวเท่านั้น
(นกหัวขวานขทิรวนิยโพธิสัตว์ฟังคำรำพันของนกหัวขวานกันทคลกะแล้ว จึง กล่าวว่า)
อจาริ วตายํ วิตุทํ วนานิ
กฏฺฐงฺครุกฺเขสุ อสารเกสุ
อถาสทา ขทิรํ ชาตสารํ
ยตฺถพฺภิทา ครุโฬ อุตฺตมงฺคนฺติ.
กนฺทคลกชาตกํ ทสมํ. นตํทฬฺหวคฺโค ฉฏฺโฐ. ตสฺสุทฺทานํ
ทฬฺหพนฺธน หํสวโร จ ปุน
วิรูปกฺข สวิฏฺฐก มจฺฉวโร
สกุรุงฺค สอสฺสก อมฺพวโร
ปุน กุกฺกุฏโก ครุเฬน ทสาติ.
นกหัวขวานตัวนี้ชื่อกันทคลกะ เมื่อจะเจาะหมู่ไม้ในป่า
ได้บินท่องเที่ยวไปในหมู่ไม้แห้งที่ไม่มีแก่น
ต่อมาภายหลัง ได้มาพบไม้ตะเคียนซึ่งมีแก่นโดยธรรมชาติ
ได้ทำลายกระหม่อมที่ต้นตะเคียนนั้นแล้ว
กันทคลกชาดกที่ ๑๐ จบ
นตังทัฬหวรรคที่ ๖ จบ
รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. พันธนาคารชาดก ๒. เกฬิสีลชาดก
๓. ขันธชาดก ๔. วีรกชาดก
๕. คังเคยยชาดก ๖. กุรุงคมิคชาดก
๗. อัสสกชาดก ๘. สุงสุมารชาดก
๙. กุกกุฏชาดก ๑๐. กันทคลกชาดก
จบ ๑๐. กันทคลกชาดก