๑๓. จักกวากชาดก เล่ม ๒๗

แล้วจึงให้ทาน ทักษิณาทานนั้นมีนํ้าตานองหน้า เป็นอาชญา กรรม จึงไม่ถึงเสี้ยวแห่งผลทานที่บุคคลให้แล้วโดยชอบธรรม เพราะอย่างนี้ ยัญที่คนตั้งแสนฆ่าสัตว์มาบูชาแก่คนที่ควรบูชา จำนวนเป็นพันจึงไม่ถึงเสี้ยวแห่งผลทานของคนเข็ญใจผู้ยัง ไทยธรรมให้เกิดโดยชอบแล้วให้ทาน

๑๓. จักกวากชาดก (๔๕๑)

ว่าด้วยนกจากพรากโพธิสัตว์สอนกา

(กาถามนกจากพรากโพธิสัตว์เชิงสัพยอกว่า)

{๑๔๕๓} [๑๔๘๓] ดูก่อนนกจากพราก ท่านมีสีสวย รูปงาม ล่ำสัน มีสีแดงดังทอง ทรวดทรงงาม ใบหน้าผุดผ่อง{๑๔๕๔} [๑๔๘๔] ท่านจับอยู่ที่ฝั่งคงคาเห็นจะได้กินอาหารอย่างนี้ คือ ปลากา ปลากระบอก ปลาหมอ ปลาค้าว ปลาตะเพียนกระมัง(นกจากพรากโพธิสัตว์กล่าวปฏิเสธว่า)

{๑๔๕๕} [๑๔๘๕] ดูก่อนสหายเรามิได้จับเอาเนื้อสัตว์บกหรือสัตว์นํ้ามากินเป็น อาหารเลย นอกจากสาหร่ายและแหน นั่นเป็นอาหารของเรา(กากล่าวว่า)

{๑๔๕๖} [๑๔๘๖] เราไม่เชื่อว่านกจากพรากกินอาหารอย่างนั้นเลย เพื่อนเอ๋ย แม้ เรากินอาหารที่คลุกด้วยเกลือและเจือด้วยนํ้ามันในบ้าน{๑๔๕๗} [๑๔๘๗] ซึ่งปรุงด้วยเนื้ออันสะอาด ซึ่งเขาทำกินกันในหมู่มนุษย์ถึง กระนั้น สีของเราก็ไม่เหมือนท่าน นกจากพราก

(นกจากพรากโพธิสัตว์กล่าวเหตุที่กามีสีดำว่า)

{๑๔๕๘} [๑๔๘๘] ท่านเบียดเบียนมนุษย์ทั่วไป จึงต้องคอยมองดูผู้ที่ผูกเวรในตน แม้จะกินก็สะดุ้งกลัว เพราะเหตุนั้น สีสันของท่านจึงเป็นเช่นนี้

{๑๔๕๙} [๑๔๘๙] ดูก่อนกา ท่านถูกคนทั้งโลกเขาโกรธเคือง อาหารที่ท่านได้มา ด้วยกรรมอันชั่วช้าก็หาอิ่มท้องไม่ เพราะเหตุนั้น สีกายของ ท่านจึงเป็นเช่นนี้

{๑๔๖๐} [๑๔๙๐] ดูก่อนสหาย ส่วนเรามิได้เบียดเบียนสัตว์ทั้งปวงมากินมี ความขวนขวายน้อย ไม่มีใครรังเกียจ ใจไม่ห่อเหี่ยว ภัยแต่ที่ไหน ๆ ก็มิได้มี

{๑๔๖๑} [๑๔๙๑] ท่านนั้นจงสร้างอานุภาพ กลับความประพฤติปกติของตนเสีย ไม่เที่ยวเบียดเบียนใครในโลกจักเป็นที่รักใคร่ของชาวโลก เหมือนเรา

{๑๔๖๒} [๑๔๙๒] ผู้ใดไม่ฆ่าเอง ไม่ใช้ให้ผู้อื่นฆ่า ไม่ชนะเอง ไม่ให้คนอื่นชนะ มีเมตตาจิตในสัตว์ทั่วไป ผู้นั้นย่อมไม่มีเวรกับใคร

๑๔. ภูริปัญหาชาดก (๔๕๒)

ว่าด้วยปัญหาทดลองบัณฑิตผู้มีปัญญากว้างขวาง

(พระราชาตรัสว่า)

{๑๔๖๓} [๑๔๙๓] ดูก่อนท่านผู้มีปัญญากว้างขวางได้ยินว่าคำที่ท่านอาจารย์ เสนกะกล่าวนั้นเป็นความจริงเพราะปัญญา มีสิริ และ ความเพียรก็ป้องกันท่านผู้จำต้องกินข้าวเหนียวที่มีแกงนิดหน่อย ผู้ตกอยู่ในอำนาจของความฉิบหายไม่ได้