๒. สุปัตตชาดก เล่ม ๒๗

๕. กุมภวรรค

๑. ภัทรฆฏเภทชาดก (๒๙๑)

ว่าด้วยนักเลงทุบหม้อทรัพย์

(พระบรมศาสดาทรงประมวลชาดกตรัสว่า}

{๔๗๒} [๔๗๒] นักเลงได้หม้อสารพัดนึกอันเป็นยอดแห่งทรัพย์มาใบหนึ่ง เมื่อยังรักษาหม้อนั้นไว้ได้ เขาก็ได้รับความสุขอยู่{๔๗๓} [๔๗๓] เมื่อเขาเมาและเย่อหยิ่ง จึงได้ประมาท ทำหม้อใบนั้นแตก ไป เขากลายเป็นคนเปลือยและนุ่งผ้าเก่า เป็นคนโง่เขลา เดือด ร้อนในภายหลัง{๔๗๔} [๔๗๔] ผู้ด้อยปัญญาได้ทรัพย์มาแล้วเป็นผู้ประมาทใช้สอยมักต้อง เดือดร้อนในภายหล้ง เหมือนนักเลงทุบหม้อทรัพย์ฉะนั้น

๒. สุปัตตชาดก (๒๙๒)

ว่าด้วยกาผู้จงรักภักดี

(กาสุมุขะผู้เป็นเสนาบดีของพญากาโพธิสัตว์สุปัตตะกราบทูลพระ ราชาถึงสาเหตุที่ตนทำชั่วว่า)

{๔๗๕} [๔๗๕] ข้าแต่มหาราชเจ้าพญากาสุปัตตะอาศัยอยู่ในพระนคร พาราณสี มีกา ๘๐,๐๐๐ แวดล้อม

{๔๗๖} [๔๗๖] นางกาสุปัสสาภรรยาของพญากานั้นแพ้ท้อง ปรารถนาจะกิน พระกระยาหารที่มีค่ามากซึ่งหุงต้มในห้องเครื่องของพระราชา

{๔๗๗} [๔๗๗] ข้าพระบาทถูกพญากาทั้งสองนั้นส่งมาเป็นทูตจึงได้มาในที่นี้ ข้าพระบาทจะแสดงความจงรักภักดีต่อเจ้านายจึงได้จิกจมูก ของคนเชิญเครื่องเสวยจนเป็นแผล

๓. กายนิพพินทชาดก (๒๙๓)

ว่าด้วยความเบื่อหน่ายร่างกาย

(พระฤๅษีโพธิสัตว์เมื่อเปล่งอุทานถึงฌานสุข ได้กล่าวว่า)

{๔๗๘} [๔๗๘] เมื่อเราถูกความป่วยไข้อย่างหนึ่งสัมผัส ถูกโรคเบียดเบียน ได้ รับทุกขเวทนาอย่างสาหัส ร่างกายนี้จึงซูบผอมลงอย่างรวดเร็ว ดุจดอกไม้ที่ทิ้งตากแดดไว้ที่ทราย{๔๗๙} [๔๗๙] ร่างกายอันไม่น่าพอใจกลับนับว่าน่าพอใจ ที่ไม่สะอาดกลับเข้าใจ กันว่าเป็นของสะอาด เต็มไปด้วยซากศพนานาชนิด ปรากฏแก่ ปุถุชนผู้ไม่เห็นแจ้งว่าเป็นของน่าพอใจ{๔๘๐} [๔๘๐] น่าตำหนิแท้ ร่างกายที่เปื่อยเน่า กระสับกระส่าย น่ารังเกียจ ไม่สะอาดมีความป่วยไข้เป็นธรรมดาเป็นที่ที่หมู่สัตว์ผู้ ประมาทหมกมุ่นอยู่ทำให้หนทางเพื่อความเข้าถึงสุคติเสื่อมไปนี้

๔. ชัมพุขาทกชาดก (๒๙๔)

ว่าด้วยสุนัขจิ้งจอกอยากกินลูกหว้า

(สุนัขจิ้งจอกแกล้งกล่าวสรรเสริญกาเพื่อลวงกินลูกหว้าว่า)

{๔๘๑} [๔๘๑] ใครกันนี่มีเสียงไพเราะเพราะพริ้งเยี่ยมกว่าสัตว์ผู้ที่มีเสียง เพราะทั้งหลาย จับอยู่ที่กิ่งต้นหว้ากู่ร้องอยู่เหมือนลูกนกยูง