พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต · วรรคที่ ๔
๗. กุมาปุตตเถรสหายกเถรคาถา เล่ม ๒๖
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๗๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๗/๑๐ ในวรรคที่ ๔มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๔ กุมาปุตตเถรสหายกเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๓๓๕–๓๓๖
๖. กุมาปุตตเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับความดี
นัยว่า ท่านพระกุมาปุตตเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๑๗๓}[๓๖] การฟังเป็นความดี การประพฤติมักน้อยเป็นความดี การอยู่โดยไม่มีห่วงใยเป็นความดีทุกเมื่อ การถามสิ่ง ที่เป็นประโยชน์เป็นความดี การทำตามโอวาทโดย เคารพเป็นความดี กิจมีการฟังเป็นต้นนี้เป็นสมณธรรม ของผู้ไม่มีกังวล
๙. กุมาปุตตเถรสหายกเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับความเจริญฌาน
นัยว่า พระเถระผู้เป็นสหายของท่านพระกุมาปุตตเถระได้ภาษิตคาถา นี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๑๗๔}[๓๗] ภิกษุทั้งหลายไม่สำรวมท่องเที่ยวไปสู่ชนบทต่าง ๆ แต่ทอดทิ้งสมาธิ การเที่ยวไปตามแคว้นต่าง ๆ จักทำอะไรให้ได้เล่า เพราะฉะนั้น ภิกษุพึงกำจัดความแข่งดี อย่าให้มิจฉาวิตกและกิเลสมีตัณหาเป็นต้นครอบงำ เจริญฌานไป
- ๑พระเถระองคนี้มีชื่อว่า สุทันตะ เป็นสหายสนิทของท่านพระกุมาปุตตเถระ (ขุ.เถร.อ. ๑/๑๕๗)
๘. ควัมปติเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการพ้นกิเลส
นัยว่า ท่านพระควัมปติเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๑๗๕}[๓๘] เทวดาและมนุษย์ทั้งหลายพากันนอบน้อมพระควัมปติ ผู้ห้ามแม่นํ้าสรภูให้หยุดไหลได้ด้วยฤทธิ์ ไม่ติดอยู่ในกิเลสใด ๆ ไม่หวั่นไหวต่อสิ่งอะไรทั้งสิ้น เป็นผู้ผ่านพ้นกิเลส อันเป็นเครื่องข้องทั้งปวง เป็นมหามุนี ผู้ถึงสิ่งแห่งภพ
๙. ติสสเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับสติ
นัยว่า ท่านพระติสสเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๑๗๖}[๓๙] คนที่ถูกแทงด้วยหอกย่อมรีบพยายามถอนออก หรือเมื่อถูกไฟไหม้ที่ศีรษะย่อมรีบพยายามดับ ฉันใด ภิกษุ ก็พึงเป็นผู้มีสติรีบพยายามเพื่อละความกำหนัดยินดีในกามอยู่ ฉันนั้น
- ๑ไม่ติดอยู่ในกิเลสใด ๆ หมายถึงเป็นผู้ปราศจากกิเลสเป็นที่อาศัยคือตัณหาและทิฎฐิ หรือไม่ผูกพัน อยู่ด้วยเครื่องผูกคือสังโยชน์ทั้งปวง (ขุ.เถร.อ. ๑/๑๖๑-๑๖๒)
- ๒กิเลสอันเป็นเครื่องข้องทั้งปวง ได้แก่ ราคะ โทสะ โมหะ มานะ ทิฏฐิ (ขุ.เถร.อ. ๑/๑๖๒)
- ๓ถึงฝั่งแห่งภพ หมายถึงเป็นผู้เข้าถึงพระนิพพานอันจัดเป็นฝั่งคือจุดสิ้นสุดแห่งภพทั้งปวงที่แยกประเภทเป็นกามภพและกรรมภพเป็นต้น (ขุ.เถร.อ. ๑/๑๖๒)
จบ ๗. กุมาปุตตเถรสหายกเถรคาถา