๑. โกกาลิกชาดก เล่ม ๒๗

๔. โกกิลวรรค

๑. โกกาลิกชาดก (๓๓๑)

ว่าด้วยผลดีของการพูดในเวลาที่ควรพูด

(อำมาตย์ผู้เป็นโพธิสัตว์กราบทูลพระราชาว่า)

{๖๒๒} [๖๒๒] เมื่อยังไม่ถึงเวลาที่จะพูด ผู้ใดพูดเกินขอบเขตไป ผู้นั้นย่อมถูกทำร้ายดุจลูกนกดุเหว่าฉะนั้น

{๖๒๓} [๖๒๓] มีดที่ลับคมดีแล้ว ถึงเป็นประดุจยาพิษอันร้ายแรง ก็ไม่ทําให้ ตายในทันทีทันใดได้เหมือนวาจาทุพภาษิต{๖๒๔} [๖๒๔] เพราะฉะนั้น บัณฑิตควรรักษาวาจาไว้ทั้งในเวลาที่ควรพูดและ ไม่ควรพูด ไม่ควรพูดให้เกินขอบเขตแม้ในบุคคลผู้เสมอกับตน{๖๒๕} [๖๒๕] ผู้ใดมีความคิดเห็นเป็นเบื้องหน้า มีปัญญาเห็นประจักษ์ พูด พอประมาณในเวลาที่เหมาะผู้นั้นย่อมจับศัฅรูได้ทั้งหมดดุจครุฑ จับนาคได้ฉะนั้น

๒. รถลัฏฐิชาดก (๓๓๒)

ว่าด้วยพึงใคร่ครวญก่อนแล้วทำ

(อำมาตย์ผู้พิพากษาผู้เป็นโพธิสัตว์กราบทูลพระราชาว่า)

{๖๒๖} [๖๒๖] ขอเดชะพระมหาราชา บุคคลทำร้ายตนเองกลับกล่าวหาว่าคนอื่นทำร้าย ดังนี้ก็มี โกงเขาแล้วกลับกล่าวหาว่าเขาโกง ดังนี้ก็มี ไม่ควรเชื่อคําของโจทก์ฝ่ายเดียว