พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย จตุกกนิบาต · โกกิลวรรค
๕. ชัมพุกชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๖๓๘–๖๔๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในโกกิลวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๕ ชมฺพุกชาตกํ
๕. ชัมพุกชาดก
ว่าด้วยโทษที่ไม่รู้ประมาณตน
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก จตุกกนิบาต โกกิลวรรค ชัมพุกชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
พฺรหา ปวฑฺฒกาโย โส ทีฆทาโฐว ชมฺพุก
น ตฺวํ ตมฺหิ กุเล ชาโต ยตฺถ คณฺหนฺติ กุญฺชรํ ฯ
ดูกรสุนัขจิ้งจอก ช้างนั้น ตัวใหญ่ ร่างกายสูง งาก็ยาว ตัวท่านไม่ได้เกิดในตระกูลสัตว์ที่จะจับมันได้.
อสีโห สีหมาเนน โย อตฺตานํ วิกุพฺพติ
กุตฺถุว ๑ คชมาสชฺช เสติ ภูมฺยา อนุตฺถุนํ ฯ
ผู้ใด มิใช่ราชสีห์ ยกตนเพราะสำคัญว่า เป็นราชสีห์ ผู้นั้น ย่อมเป็นเหมือนสุนัขจิ้งจอกถูกช้างเหยียบ นอนหายใจแขม่วๆ อยู่บนแผ่นดิน.
ยสสฺสิโน อุตฺตมปุคฺคลสฺส
สญฺชาตขนฺธสฺส มหพฺพลสฺส
อสเมกฺขิย กามพลูปปตฺตึ
ส เสติ นาเคน หโตยํ ชมฺพุโก ฯ
ผู้ใด ไม่รู้จักกำลังกาย กำลังความคิด และชาติของผู้มียศ เป็นชนชั้นสูงมีข้อลำล่ำสันกำลังมาก ผู้นั้น ย่อมเป็นเหมือนสุนัขจิ้งจอกถูกช้างเหยียบนอนตายอยู่นี้.
โย จีธ กมฺมํ กุรุเต ปมาย
ถามพลํ อตฺตนิ สํวิทิตฺวา
ชปฺเปน มนฺเตน สุภาสิเตน
ปริกฺขวา โส วิปุลํ ชินาตีติ ฯ
ชมฺพุกชาตกํ ปญฺจมํ ฯ
ส่วนผู้ใด ใคร่ครวญก่อนแล้วจึงทำการงาน รู้จักกำลังกาย และกำลังความคิดของตน กำหนดด้วยคำพูดอันประกอบด้วยปัญญา เป็นวาจาสุภาษิต ผู้นั้น ย่อมมีชัยอย่างไพบูลย์.
จบ ชัมพุกชาดกที่ ๕.
จบ ๕. ชัมพุกชาดก