๖. พรหาฉัตตชาดก เล่ม ๒๗

๖. พรหาฉัตตชาดก (๓๓๖)

ว่าด้วยเอาของน้อยไปแลกของมาก

(อำมาตย์โพธิสัตว์ผู้อนุศาสน์อรรถธรรมกราบทูลพระราชาว่า)

{๖๔๒} [๖๔๒] พระองค์ตรัสเพ้ออยู่ว่า ‘หญ้า ๆ’ ใครหนอนำเอาหญ้ามาถวายพระองค์ พระองค์มีกิจด้วยหญ้าหรือไร จึงตรัสถึงแต่หญ้าเท่านั้น

(พระราชาตรัสว่า)

{๖๔๓} [๖๔๓] ฉัตตฤๅษีผู้มีร่างกายสูงใหญ่เป็นพรหมจารี เป็นพหูสูตมาอยู่ที่นี้ เขาลักเอาทรัพย์ของเราไปจนหมดสิ้น แล้วยังใส่หญ้าไว้ในตุ่ม แล้วหนีไป

(อำมาตย์โพธิสัตว์กราบทูลว่า)

{๖๔๔} [๖๔๔] การถือเอาทรัพย์ของตนไปจนหมดและการไม่ถือเอาหญ้าไป เป็น กิจที่ผู้ปรารถนาของมากด้วยการเอาของน้อยแลกพึงทำอย่างนั้น ฉัตตฤๅษีใส่หญ้าไว้ในตุ่มหนีไปแล้วการคร่ำครวญไปเพราะ เรื่องนั้นจะมีประโยชน์อะไร(พระราชาจึงตรัสว่า)

{๖๔๕} [๖๔๕] ผู้มีศีลทั้งหลายย่อมไม่ทำอย่างนั้นคนพาลย่อมทำอนาจาร อย่างนี้เป็นปกติ ความเป็นบัณฑิตจักทำคนที่ทุศีล มีปกติไม่ แน่นอนให้เป็นอะไรได้

๗. ปีฐชาดก (๓๓๗)

ว่าด้วยธรรมเนียมของสกุล

(เศรษฐีชาวพระนครพาราณสีได้กล่าวกะดาบสโพธิสัตว์ว่า)

{๖๔๖} [๖๔๖] พวกข้าพเจ้าไม่ได้ถวายตั่ง น้ำดื่ม และโภชนาหารแก่ท่าน ขอ ท่านผู้เป็นพรหมจารีจงยกโทษให้แก่ข้าพเจ้าด้วยเถิด ข้าพเจ้า เห็นโทษนี้(ดาบสโพธิสัตว์กล่าวว่า)

{๖๔๗} [๖๔๗] อาตมาไม่ได้ข้องเกี่ยวและไม่ได้นึกโกรธเคืองเลยแม้สิ่งที่ไม่ชอบใจ อาตมาอะไร ๆ ก็ไม่มีเลย แท้ที่จริงอาตมายังมีความวิตกอยู่ ในใจว่าธรรมเนียมของสกุลนี้จักเป็นเช่นนี้เป็นแน่(เศรษฐีได้ฟังดังนั้นจึงกล่าวว่า)

{๖๔๘} [๖๔๘] พวกข้าพเจ้าถวายที่นั่ง น้ำล้างเท้า น้ำมันทาเท้าทุกอย่าง นี้ เป็นธรรมเนียมของสกุลอันสืบเนื่องมาจากปู่ ย่า ตา ยายของ พวกข้าพเจ้าทุกเมื่อ{๖๔๙} [๖๔๙] พวกข้าพเจ้าบำรุงสมณพราหมณ์โดยเคารพดุจญาติที่สูงสุด นี้ เป็นธรรมเนียมของสกุลอันสืบเนื่องมาจากปู่ ย่า ตา ยายของ พวกข้าพเจ้าทุกเมื่อ