พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย จตุกกนิบาต · โกกิลวรรค
๕. ชัมพุกชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๖๓๘–๖๔๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในโกกิลวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๓๓๕. ชมฺพุกชาตก (๕)
๕. ชัมพุกชาดก (๓๓๕)
ว่าด้วยสุนัขจิ้งจอกชัมพุกะอวดเก่ง
(ราชสีห์โพธิสัตว์สอนสุนัขจิ้งจอกว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก จตุกกนิบาต โกกิลวรรค ชัมพุกชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๑๔–๑๑๔ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๘๕–๑๘๕
พฺรหา ปวฑฺฒกาโย โส ทีฆทาโฐ จ ชมฺพุก
น ตฺวํ ตมฺหิ กุเล ชาโต ยตฺถ คณฺหนฺติ กุญฺชรํ.
ชัมพุกะ ช้างนั้นมีร่างกายสูงใหญ่และมีงายาว
เจ้าไม่ได้เกิดในตระกูลของราชสีห์ที่สามารถจับช้างได้
(ราชสีห์โพธิสัตว์ยืนอยู่บนยอดภูเขา เห็นสุนัขจิ้งจอกถึงความพินาศ จึงกล่าวว่า)
อสีโห สีหมาเนน โย อตฺตานํ วิกุพฺพติ
กุตฺถูว คชมาสชฺช เสติ ภูมฺยา อนุตฺถุนํ.
สัตว์ใดมิใช่ราชสีห์ ทำท่าทางเหมือนราชสีห์
สัตว์นั้นจะเป็นเหมือนสุนัขจิ้งจอกถูกช้างเหยียบแล้ว
นอนทอดอาลัยอยู่บนแผ่นดิน
ยสสฺสิโน อุตฺตมปุคฺคลสฺส
สญฺชาตขนฺธสฺส มหพฺพลสฺส
อสเมกฺขิย ถามพลูปปตฺตึ
ส เสติ นาเคน หโตยํ ชมฺพุโก.
ผู้ใดไม่รู้กำลังกาย กำลังปัญญา
และกำเนิดของบุคคลผู้มียศ ผู้สูงสุด
มีร่างกายใหญ่และมั่นคง มีกำลังมาก
ผู้นั้นก็เหมือนชัมพุกะที่ถูกช้างฆ่านอนตายอยู่
โย จีธ กมฺมํ กุรุเต ปมาย
ถามพฺพลํ อตฺตนิ สํวิทิตฺวา
ชปฺเปน มนฺเตน สุภาสิเตน
ปริกฺขวา โส วิปุลํ ชินาตีติ.
ชมฺพุกชาตกํ ปญฺจมํ.
ส่วนผู้ใดในโลกนี้รู้กำลังกายและกำลังปัญญาในตน
พิจารณาด้วยความรู้ที่ได้เล่าเรียนศึกษามา
และด้วยคำสุภาษิต ประมาณตนแล้วจึงทำการงาน
ผู้นั้นย่อมมีชัยอย่างไพบูลย์
ชัมพุกชาดกที่ ๕ จบ
จบ ๕. ชัมพุกชาดก