๙. เภริวาทชาดก เล่ม ๒๗

๘. ตโยธัมมชาดก (๕๘)

ว่าด้วยพญาวานรโพธิสัตว์ผู้มีธรรมล่วงพ้นศัตรู ๓ ประการ

(รากษสชมเชยพญาวานรโพธิสัตว์ว่า)

{๕๘} [๕๘] ดูก่อนพญาวานร ผู้ใดมีธรรม ๓ ประการนี้ คือ ความขยัน ความแกล้วกล้า ปัญญา เหมือนท่าน ผู้นั้นย่อมล่วงพ้นศัตรูได้

๙. เภริวาทชาดก (๕๙)

ว่าด้วยผลของการตีกลองเกินดี

(ในอดีตกาล พระโพธิสัตว์เกิดในตระกูลคนตีกลองเลี้ยงชีพ พาบุตร เดินทางไปแสดงตีกลองในงานประจำปี ณ กรุงพาราณสี ขากลับต้องผ่าน ดงโจรจึงห้ามบุตรมิให้ตีกลองต่อเนื่องกันไปโดยไม่หยุด แต่ให้ตีหยุด เป็นช่วง ๆ ไปเพื่อให้พวกโจรเข้าใจว่าผู้ใหญ่ในบ้านเมืองเดินผ่านมา แต่บุตร ดื้อรั้นไม่เชื่อฟัง พวกโจรจึงรุมทำร้ายปล้นทรัพย์ไป จึงตัดพ้อบุตรพร้อมทั้ง ได้กล่าวถึงวิธีตีกลองที่ถูกต้องไว้ว่า) {๕๙} [๕๙] กลองน่ะ ควรจะตี มิใช่ไม่ควรตี แต่อย่าตีให้เกินดีไป เพราะ ตีเกินดีไปจะไม่ดีทรัพย์ที่เราได้มาร้อยหนึ่งเพราะตีกลอง ได้ฉิบหายไปแล้วเพราะกลองที่ตีเกินดีไป

๑๐. สังขธมนชาดก (๖๐)

ว่าด้วยผลของการเป่าสังข์เกินดี

(ในอดีตกาล พระโพธิสัตว์เกิดในตระกูลคนเป่าสังข์เลี้ยงชีพ พาบิดา เดินทางไปเป่าสังข์ในงานประจำปี ณ กรุงพาราณสี ขากลับต้องผ่านดงโจร จึงห้ามบิดามิให้เป่าสังข์ต่อเนื่องกันไปโดยไม่หยุด แต่ให้เป่าหยุดเป็นช่วง ๆ ไปเพื่อให้พวกโจรเข้าใจว่าผู้ใหญ่ในบ้านเมืองเดินผ่านมาแต่บิดาไม่ยอม เชื่อฟัง พวกโจรจึงรุมทำร้ายปล้นทรัพย์ไป จึงตัดพ้อบิดาและได้กล่าวถึงวิธีเป่าสังข์ที่ถูกต้องไว้ว่า) {๖๐} [๖๐] สังข์น่ะ ควรจะเป่ามิใช่ไม่ควรเป่า แต่อย่าเป่าให้เกินดีไป เพราะเป่าเกินดีไป จะไม่ดี โภคะที่เราได้มาเพราะการเป่าสังข์ ได้ฉิบหายไปแล้ว เพราะสังข์ที่เป่าเกินดีไป

จบ อาสิงสวรรคที่ ๖

รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. มหาสีลวชาดก ๒. จูฬชนกชาดก

๓. ปุณณปาติชาดก ๔. ผลชาดก

๕. ปัญจาวุธชาดก ๖. กาญจนขันธชาดก

๗. วานรินทชาดก ๘. ตโยธัมมชาดก

๙. เภริวาทชาดก ๑๐. สังขธมนชาดก