พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ฉักกนิบาต · อาวาริยวรรค
๙. ธัมมัทธชชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๘๙๓–๘๙๘ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๐ ในอาวาริยวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๙ ธมฺมทฺธชชาตกํ
๙. ธัมมัทธชชาดก
พูดอย่างหนึ่งทำอย่างหนึ่ง
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ฉักกนิบาต อาวาริยวรรค ธัมมัทธชชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
ธมฺมํ จรถ ญาตโย ธมฺมํ จรถ ภทฺท โว ๑
ธมฺมจารี สุขํ เสติ อสฺมึ โลเก ปรมฺหิ จ ฯ
ดูกรญาติทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงประพฤติธรรม ท่านทั้งหลายจงประพฤติธรรมอยู่เสมอๆ เถิด ความเจริญจะมีแก่ท่านทั้งหลาย ผู้ประพฤติธรรม ย่อมอยู่เป็นสุขทั้งในโลกนี้และโลกหน้า.
ภทฺทโก วตายํ ปกฺขี ทิโช ปรมธมฺมิโก
เอกปาเทน ติฏฺฐนฺโต ธมฺมเมวานุสาสติ ฯ
กาตัวนี้เจริญดีจริงหนอ ประพฤติธรรมอย่างสูง ยืนอยู่ด้วยเท้าข้างเดียวย่อมพร่ำสอนแต่ธรรมเท่านั้นแก่พวกเรา.
นาสฺส สีลํ วิชานาถ อนญฺญาย ปสํสถ
ภุตฺวา อณฺฑญฺจ ฉาเป จ ๒ ธมฺโม ธมฺโมติ ภาสติ ฯ
ท่านทั้งหลายไม่รู้จักปกติของมัน จึงพากันสรรเสริญเพราะความไม่รู้เท่าทัน มันกินไข่และลูกนกแล้วก็ร้องว่า ธัมโม ธัมโม.
อญฺญํ ภณติ วาจาย อญฺญํ กาเยน กุพฺพติ
วาจาย โน จ กาเยน น ตํ ธมฺมํ อธิฏฺฐิโต ฯ
กาตัวนี้พูดด้วยวาจาเป็นอย่างหนึ่ง กระทำด้วยกายเป็นอย่างหนึ่ง ประพฤติธรรมเพียงวาจา แต่ไม่กระทำด้วยกาย เพราะฉะนั้น มันไม่ได้ตั้งอยู่ในธรรมเลย.
* วาจาย สขิโล โหติ มโนปวิทุคฺโค สิยา
ปฏิจฺฉนฺโน กูปสฺสโย กณฺหสปฺโปว ธมฺมทฺธโช
คามนิคมาสุ สาธุ สมฺมโต ทุชฺชาโน อยํ
ปุริเสน พาลิเสน * ฯ
๑ ม. ภทฺทํ โว ฯ ๒ ม. ยุ. โปตญฺจ ฯ * สี. ม. เอวํ ทิสฺสติ
วาจาย สขิโล มโนวิทุคฺโค
ฉนฺโน กุปสฺสโยว กณฺหสปฺโป
ธมฺมทฺธโช คามนิคมาสุ สาธุ
ทุชฺชาโน ปุริเสน พาลิเสน ฯ
กานี้เป็นสัตว์มีถ้อยคำอ่อนหวาน มีใจรู้ได้ยาก เปรียบเหมือนงูเห่าปกปิดร่างกายด้วยปล่อง หรือเปรียบเหมือนคนผู้เอาธรรมบังหน้า คนโง่ไม่รู้จริงพากันยกย่องว่า เป็นคนดีในหมู่บ้านและในนิคม ฉะนั้น.
อิมํ ตุณฺเฑหิ ปกฺเขหิ ปาทา จิมํ วิเหฐถ ๑
ฉวํ หิมํ วินาเสถ นายํ สํวาสนารโหติ ฯ
ธมฺมทฺธชชาตกํ นวมํ ฯ
ท่านทั้งหลายจงช่วยกันประหารกาลามกตัวนี้ ด้วยจะงอยปาก ด้วยปีกและด้วยเท้าให้มันพินาศไป กาตัวนี้ไม่ควรจะอยู่ร่วมกับพวกเรา.
จบ ธัมมัทธชชาดกที่ ๙.
จบ ๙. ธัมมัทธชชาดก