๓. ทรีมุขชาดก เล่ม ๒๗

ปงฺโก จ กามา ปลิโป จ กามา

ภยญฺจ เมตํ ติมูลํ ปวุตฺตํ

รโช จ ธูโม จ มยา ปกาสิตา

หิตฺวา ตุวํ ปพฺพช พฺรหฺมทตฺต.

กามทั้งหลายเสมือนเปือกตม เสมือนหล่ม

ก็ภัยนี้บัณฑิตทั้งหลายกล่าวว่า เป็นมูลเหตุแห่งภัย ๓ ประการ

กามทั้งหลายคือธุลีและควัน อาตมภาพก็ได้ประกาศไว้แล้ว

ขอถวายพระพร พระเจ้าพรหมทัต

ขอมหาบพิตรทรงละกามเหล่านี้ออกผนวชเถิด

(พระราชาครั้นทรงสดับดังนั้นแล้ว ตรัสบอกความที่พระองค์พัวพันด้วย กิเลสว่า)

คธิโต (๑) จ รตฺโต จ อธิมุจฺฉิโต จ

กาเมสฺวหํ พฺราหฺมณ ภึสรูปํ

ตํ นุสฺสเห ชีวิกตฺโถ ปหาตุํ

กาหามิ ปุญฺญานิ อนปฺปกานิ.

ท่านพราหมณ์ โยมกำหนัดยินดี

และหมกมุ่นอยู่ในกามทั้งหลาย

ประสงค์จะมีชีวิตอยู่อย่างนี้

จึงไม่อาจจะละกามอันน่าสะพรึงกลัวนั้นได้

แต่โยมจะทำบุญทั้งหลายให้มาก

(พระทรีมุขปัจเจกพุทธเจ้าตรัสสอนให้ยิ่ง ๆ ขึ้นไปว่า)

โย อตฺถกามสฺส หิตานุกมฺปิโน

โอวชฺชมาโน น กโรติ สาสนํ

อิทเมว เสยฺโย อิติ มญฺญมาโน

ปุนปฺปุนํ คพฺภมุเปติ มนฺโท.

ผู้ใดอันบุคคลผู้หวังความเจริญ

อนุเคราะห์ด้วยประโยชน์เกื้อกูล

กล่าวสอนอยู่ ก็ไม่กระทำตามคำสอน

ผู้นั้นสำคัญแต่สิ่งที่ตนยึดถือว่า นี้เท่านั้นประเสริฐ

เป็นคนโง่ ย่อมเกิดในครรภ์บ่อย ๆ

โส โฆรรูปํ นิรยํ อุเปติ

สุภาสุภํ มุตฺตกรีสปูรํ

สตฺตา สกาเย น ชหนฺติ คิทฺธา

เย โหนฺติ กาเมสุ อวีตราคา.

เขาย่อมเข้าถึงนรกอันน่ากลัว

เต็มไปด้วยอุจจาระและปัสสาวะที่ไม่งามสำหรับผู้งาม

สัตว์เหล่าใดยังไม่ปราศจากราคะ

ยังมีความกำหนัดในกามทั้งหลาย

สัตว์เหล่านั้นก็ยังละความเกิดในครรภ์ไปไม่ได้

(พระทรีมุขปัจเจกพุทธเจ้าทรงหวังจะแสดงเหตุที่พ้นจากครรภ์ จึงตรัสหนึ่ง คาถาครึ่ง และพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสครึ่งพระคาถาสุดท้ายว่า)

มีเฬฺหน ลิตฺตา รุหิเรน มกฺขิตา

เสเมฺหน ลิตฺตา อุปนิกฺขมนฺติ

ยํ ยํ หิ กาเยน ผุสนฺติ ตาวเท

สพฺพํ อสาตํ ทุกฺขเมว เกวลํ.

สัตว์เหล่านี้คลอดออกมามีกายแปดเปื้อนด้วยอุจจาระ

ด้วยเลือดและเสมหะในขณะที่คลอด

สัตว์เหล่านี้มีร่างกายสัมผัสส่วนใด ๆ

ส่วนนั้น ๆ ทั้งหมด ล้วนไม่น่าชื่นใจ

เป็นทุกข์อย่างเดียว

ทิสฺวา วทามิ น หิ อญฺญโต สวํ

ปุพฺเพนิวาสํ พหุกํ สรามิ

จิตฺราหิ คาถาหิ สุภาสิตาหิ

ทรีมุขชาตกํ ตติยํ.

อาตมาเห็นแล้วจึงถวายพระพร

มิใช่ได้ยินมาจากคนอื่นแล้วจึงถวายพระพร

อาตมายังระลึกอดีตชาติได้มากอีกด้วย

พระทรีมุขปัจเจกพุทธเจ้าได้ให้พระราชาผู้ทรงปรีชาญาณ

ยอมรับด้วยคาถาสุภาษิตอันวิจิตร

ทรีมุขชาดกที่ ๓ จบ