พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ฉักกนิบาต · อาวาริยวรรค
๘. กุกกุฏชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๘๘๖–๘๙๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๘/๑๐ ในอาวาริยวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๓๘๓. กุกฺกุฏชาตก (๘)
๘. กุกกุฏชาดก (๓๘๓)
ว่าด้วยไก่โพธิสัตว์
(นางแมวไปยังโคนต้นไม้ที่ไก่เกาะอยู่แล้วอ้อนวอนว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ฉักกนิบาต อาวาริยวรรค กุกกุฏชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๕๐–๑๕๑ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๓๘–๒๓๙
สุจิตฺตปตฺตฉาทน ตมฺพจูฬ วิหงฺคม
โอโรห ทุมสาขาย มุธา ภริยา ภวามิ เต.
พ่อไก่หงอนแดงผู้มีขนปีกงดงาม ท่านจงลงมาจากกิ่งไม้เถิด
ฉันจะยอมเป็นภรรยาของท่านโดยไม่คิดมูลค่า
(ไก่โพธิสัตว์ได้ฟังดังนั้น จึงกล่าวว่า)
จตุปฺปที ตฺวํ กลฺยาณิ ทฺวิปทาหํ มโนรเม
มิคี ปกฺขี อสํยุตฺตา อญฺญํ ปริเยส สามิกํ.
แม่นางแมวรูปงาม เธอเป็นสัตว์สี่เท้า
ส่วนฉันเป็นสัตว์สองเท้า
แมวตัวเมียกับไก่ตัวผู้ไม่ควรจะรื่นรมย์ยินดีกันฉันสามีภรรยา
เธอจงหาสามีอื่นเถิด
(แมวได้ฟังดังนั้นคิดหาอุบายใหม่กล่าวว่า)
โกมาริกา เต เหสฺสามิ มญฺชุกา ปิยภาณินี
วินฺท มํ อริเยน เวเทน (๑) สาวย มํ ยทิจฺฉสิ. ๑
- ๑- ๑ สี. กลฺยาณี พฺรหฺมจารินี
ฉันจะเป็นภรรยาสาวของท่านที่พูดจาอ่อนหวาน น่ารัก
ขอท่านจงรับฉันผู้เลอโฉม ผู้เป็นสาวพรหมจารีไว้
ด้วยการรับอันดีงามเถิด
(ไก่โพธิสัตว์ได้ฟังดังนั้นแล้วคิดจะขู่ไล่แมวให้หนีไป จึงกล่าวว่า)
กุณปาทินิ โลหิตเป โจริ กุกฺกุฏโปถินิ
น ตฺวํ อริเยน เวเทน มมํ ภตฺตารมิจฺฉสิ.
นางโจรผู้กินซากศพ ดื่มเลือด เจ้าเบียดเบียนไก่
ต้องการเราเป็นผัว ไม่ใช่ด้วยการได้อันดีงามหรอก
(พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสว่า)
เอวมฺปิ จตุรา นารี ทิสฺวาน สธนํ นรํ
เนนฺติ สณฺหาหิ วาจาหิ วิฬารี วิย กุกฺกุฏํ.
หญิงผู้มีวาจาประกอบด้วยองค์ ๔ เห็นชายมีทรัพย์
ก็ล่อลวงนำไปด้วยการพูดจาอ่อนหวาน
เหมือนนางแมวล่อลวงไก่
โย จ อุปฺปติตํ อตฺถํ น ขิปฺปมนุพุชฺฌติ
อมิตฺตวสมเนฺวติ ปจฺฉา จ อนุตปฺปติ.
อนึ่ง ผู้ใดไม่รู้เท่าทันเหตุที่เกิดขึ้นโดยฉับพลัน
ผู้นั้นจะตกอยู่ในอำนาจของศัตรู
และจะเดือดร้อนในภายหลัง
โย จ อุปฺปติตํ อตฺถํ ขิปฺปเมว นิโพธติ
มุจฺจเต สตฺตุสมฺพาธา กุกฺกุโฏว วิฬาริยาติ.
กุฏชาตกํ อฏฺฐมํ.
ส่วนผู้ใดรู้เท่าทันเหตุที่เกิดขึ้นโดยฉับพลัน
ผู้นั้นย่อมพ้นจากความคับขันอันเกิดจากศัตรู
เหมือนไก่พ้นจากนางแมว
กุกกุฏชาดกที่ ๘ จบ
จบ ๘. กุกกุฏชาดก