๑๐. ทูตชาดก เล่ม ๒๗

(พระราชาตรัสสรรเสริญคุณของติริติวัจฉดาบสโพธิสัตว์ว่า)

{๓๗๗} [๓๗๗] เมื่อพ่อรบพ่ายแพ้โจร ตกอยู่ในฐานะอันตราย ท่านติริติวัจฉดาบสผู้นี้ได้ทำความอนุเคราะห์แก่พ่อผู้โดดเดี่ยวอยู่ในป่าที่น่ากลัว เมื่อพ่อได้รับความลำบาก ก็ได้ท่านนี่แหละที่ยื่นมือเข้าช่วยเหลือ เพราะเหตุนี้ พ่อผู้ถูกความลำบากรุมเร้าจึงขึ้นจากบ่อมาได้{๓๗๘} [๓๗๘] พ่อมาถึงเมืองนี้ได้อย่างลำบากด้วยอานุภาพของท่านติริติวัจฉดาบสผู้นี้ พ่อถึงจะเป็นอยู่ในมนุษยโลกก็เหมือนกับไปปรโลก อันเป็นวิสัยของมัจจุราชแล้ว ลูกเอ๋ย ท่านติริติวัจฉดาบสเป็น ผู้ควรแก่ปัจจัยลาภท่านทั้งหลายจงพากันถวายของควร บริโภคและของควรบูชาแก่ท่านเถิด

๑๐. ทูตชาดก (๒๖๐)

ว่าด้วยทุกชีวิตเป็นทูตของท้อง

(บุรุษโลเลกราบทูลพระเจ้าโภชนสุทธิกโพธิสัตว์ว่า)

{๓๗๙} [๓๗๙] เหล่าสัตว์ผู้ตกอยู่ในอำนาจของตัณหาพากันเดินทางกันไปไกล ๆ เพื่อจะขอสิ่งของตามแต่จะได้มาเพื่อประโยชน์แก่ท้องใด ข้าพระองค์เป็นทูตของท้องนั้นข้าแต่พระองค์ผู้เป็นจอมทัพ ขอพระองค์อย่าได้ทรงกริ้วข้าพระองค์เลย{๓๘๐} [๓๘๐] อนึ่งข้าพระองค์เป็นทูตของท้องที่ผู้คนทั้งหลายยอมตกอยู่ใน อำนาจทั้งกลางวันและกลางคืนข้าแต่พระองค์ผู้เป็นจอมทัพ ขอพระองค์อย่าได้ทรงกริ้วข้าพระองค์เลย

(พระราชาทรงสดับแล้วจึงตรัสว่า)

{๓๘๑} [๓๘๑] ดูก่อนพราหมณ์ เราจะให้โคสีแดงแก่ท่านสัก ๑,๐๐๐ ตัวพร้อม ทั้งโคจ่าฝูงแก่ท่าน แม้เราและสัตว์ทั้งมวลก็ชื่อว่าเป็นทูตของ ท้องด้วยกัน เพราะฉะนั้น ผู้เป็นทูตไฉนจะให้สิ่งของแก่ผู้เป็น ทูตด้วยกันไม่ได้เล่า

จบ สังกัปปวรรคที่ ๑

รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. สังกัปปราคชาดก ๒. ติลมุฏฐิชาดก

๓. มณิกัณฐชาดก ๔. กุณฑกกุจฉิสินธวชาดก

๕. สุกชาดก ๖. ชรูทปานชาดก

๗. คามณิจันทชาดก ๘. มันธาตุราชชาดก

๙. ติริติวัจฉชาดก ๑๐. ทูตชาดก

๒. ปทุมวรรค

๑. ปทุมชาดก (๒๖๑)

ว่าด้วยการขอดอกบัวด้วยพูดเกินจริง

(ลูกชายเศรษฐีคนที่ ๑ กล่าวขอดอกบัวชายจมูกแหว่งว่า)

{๓๘๒} [๓๘๒] ผมและหนวดที่ตัดแล้วโกนแล้วย่อมงอกขึ้นใหม่ได้ ฉันใด จมูก ของท่านก็ขอให้งอกขึ้นใหม่ ฉันนั้น ข้าพเจ้าขอดอกบัวท่าน ขอท่านจงให้แก่ข้าพเจ้าเถิด(ลูกชายเศรษฐีคนที่ ๒ กล่าวขอว่า)

{๓๘๓} [๓๘๓] พืชที่เก็บไว้ในฤดูใบไม้ร่วงเอาหว่านลงในนาย่อมงอกขึ้นได้ ฉันใด จมูกของท่านก็ขอให้งอกขึ้นใหม่ ฉันนั้น ข้าพเจ้าขอดอกบัวท่าน ขอท่านจงให้แก่ข้าพเจ้าเถิด(ลูกชายเศรษฐีคนที่ ๓ กล่าวขอว่า)

{๓๘๔} [๓๘๔] เขาทั้งสองคนคิดว่าท่านจักให้ดอกบัวแก่ตนจึงได้พูดเพ้อเจ้อไป พวกเขาจะพูดหรือไม่พูดก็ตาม จมูกของท่านก็ไม่มีทางงอกขึ้นได้ ดูก่อนสหาย ข้าพเจ้าขอดอกบัวท่าน ขอท่านจงให้แก่ข้าพเจ้าเถิด

๒. มุทุปาณิชาดก (๒๖๒)

ว่าด้วยการลวงด้วยฝ่ามืออันน่อนนุ่ม

(พระราชธิดาให้แม่นมเรียนคาถาเพื่อไปทูลพระราชกุมารว่า)