๔. ขัชโชปนกชาดก เล่ม ๒๗

โกนุ สนฺตมฺหิ ปชฺโชเต อคฺคิปริเยสนํ จรํ

อทฺทกฺขิ รตฺตึ (๑) ขชฺโชตํ ชาตเวทํ อมญฺญถ.

ใครหนอ เมื่อไฟลุกโพลงอยู่ ยังเที่ยวแสวงหาไฟ

ได้เห็นหิ่งห้อยในยามราตรี กลับสำคัญว่าไฟ

สฺวสฺส โคมยจุณฺณานิ อภิมตฺถํ ติณานิ จ

วิปรีตาย สญฺญาย นาสกฺขิ ปชฺชเลตเว.

เขาขยี้โคมัยและหญ้าให้เป็นจุรณ

แล้วเกลี่ยลงบนหิ่งห้อยนั้น

ก็ไม่อาจจะให้ไฟลุกโพลงได้

เอวมฺปิ อนุปาเยน อตฺถํ น ลภเต มูโค (๑)

วิสาณโต ควํ โทหํ ยตฺถ ขีรํ น วินฺทติ.

คนโง่เป็นดุจคนใบ้ แม้โดยอุบายไม่ถูกวิธีอย่างนี้ก็ไม่ได้ผล

เหมือนคนรีดนมจากเขาโคย่อมไม่ได้น้ำนม

วิวิเธหิ อุปาเยหิ อตฺถํ ปปฺโปนฺติ มาณวา

นิคฺคเหน อมิตฺตานํ มิตฺตานํ ปคฺคเหน จ.

ชนทั้งหลายบรรลุประโยชน์ที่ต้องการด้วยอุบายวิธีต่าง ๆ

คือ การข่มศัตรูและยกย่องมิตร

เสนีโมกฺขูปลาเภน (๑) วลฺลภานํ นเยน จ

ชคตึ ชคติปาลา อาวสนฺติ วสุนฺธรนฺติ.

ขชฺโชปนกชาตกํ จตุตฺถํ.

พระเจ้าแผ่นดินทั้งหลายทรงครอบครองแผ่นดิน

อันมีทรัพย์สมบัติอยู่ได้ก็ด้วยการได้หมู่อำมาตย์มีแม่ทัพเป็นประมุข

และด้วยการถวายคำแนะนำของหมู่อำมาตย์ราชวัลลภ

ขัชโชปนกชาดกที่ ๔ จบ