๖. คุมพิยชาดก เล่ม ๒๗

มธุวณฺณํ มธุรสํ มธุคนฺธํ วิสํ อหุ

คุมฺพิโย ฆาสเมสาโน อรญฺเญ โอทหี วิสํ ฯ

๑ ม. เสนาโมกฺขปลาเภน ฯ ๒ ม. ชคติปาลา ฯ ๓ สี. วุตฺโตมฺหิ ฯ ๔ สี. ยุ. เสเวหิ ฯ

ยักษ์ชื่อคุมพิยะเที่ยวหาเหยื่อของตนอยู่ ได้วางยาพิษอันมีสี กลิ่นและรสเหมือนน้ำผึ้งไว้ในป่า.

มธุ อิติ มญฺญมานา เย ตํ วิสมสายิสุํ ๑

เตสนฺตํ กฏุกํ อาสิ มรณํ เตนุปาคมม ฯ

สัตว์เหล่าใด มาสำคัญว่าน้ำผึ้ง กินยาพิษนั้นเข้าไป ยาพิษนั้นเป็นของร้ายแรงกว่าสัตว์เหล่านั้น สัตว์เหล่านั้น ต้องพากันเข้าถึงความตาย เพราะยาพิษนั้น.

เย จ โข ปฏิสงฺขาย วิสนฺติ ๒ ปริวชฺชยุํ

เต อาตุเรสุ สุขิตา ทยฺหมาเนสุ นิพฺพุตา ฯ

ส่วนสัตว์เหล่าใดพิจารณารู้ว่า เป็นยาพิษแล้ว ละเว้นเสีย สัตว์เหล่านั้น เมื่อสัตว์ที่บริโภคยาพิษเข้าไป กระสับกระส่ายอยู่ ถูกฤทธิ์ยาพิษแผดเผาอยู่ ก็เป็นผู้มีความสุข ดับความทุกข์เสียได้.

เอวเมว มนุสฺเสสุ วิสกามา ๓ สโมหิตา

อามิสํ พนฺธนญฺเจตํ มจฺจุวโส ๔ คุหาสโย ฯ

วัตถุกามทั้งหลายฝังอยู่ในมนุษย์ บัณฑิตพึงทราบว่าเป็นยาพิษ เหมือนกับยาพิษ อันยักษ์วางไว้ที่หนทางฉะนั้น กามคุณนี้ชื่อว่าเป็นเหยื่อของสัตวโลก และชื่อว่าเป็นเครื่องผูกมัดสัตวโลกไว้ มฤตยูมีถ้ำคือร่างกายเป็นที่อยู่อาศัย.

เอวเมว อิเม กาเม อาตุรา ปริจาริเก

เย สทา ปริวชฺชนฺติ สงฺคํ โลเก อุปจฺจคุนฺติ ฯ

คุมฺพิยชาตกํ ฉฏฺฐํ ฯ

บัณฑิตเหล่าใด ผู้มีความเร่าร้อน ย่อมละเว้นกามคุณเหล่านี้ อันเป็นเครื่องบำรุง ปรุงกิเลส เสียได้ในกาลทุกเมื่อ บัณฑิตเหล่านั้นนับว่าได้ก้าวล่วงกิเลสเครื่องข้องในโลกแล้ว เหมือนกับผู้ละเว้นยาพิษที่ยักษ์วางไว้ในหนทางใหญ่ ฉะนั้น.

จบ คุมพิยชาดกที่ ๖.