๔. ขัชโชปนกชาดก เล่ม ๒๗

โกนุ สนฺตมฺหิ ปชฺโชเต อคฺคิปริเยสนํ จรํ

อทฺทกฺขิ รตฺตึ ๑ ขชฺโชตํ ชาตเวทํ อมญฺญถ ฯ

ใครหนอ เมื่อไฟมีอยู่ ยิ่งเที่ยวแสวงหาไฟอีก เห็นหิ่งห้อยในเวลากลางคืน ก็มาสำคัญว่าเป็นไฟ.

สฺวาสฺส ๒ โคมยจุณฺณานิ อภิมตฺถํ ติณานิ จ

วิปรีตาย สญฺญาย นาสกฺขิ ปชฺชเลตเว ฯ

บุคคลนั้น เอาจุรณโคมัยและหญ้าขยี้ให้ละเอียดโปรยลงบนหิ่งห้อยเพื่อจะให้เกิดไฟ ก็ไม่สามารถจะให้ไฟลุกได้ ด้วยความสำคัญวิปริตฉันใด.

เอวมฺปิ อนุปาเยน อตฺถํ น ลภเต มูโค ๓

วิสาณโต ควํ โทหํ ยตฺถ ขีรํ น วินฺทติ ฯ

คนพาล ย่อมไม่ได้สิ่งที่ต้องประสงค์โดยมิใช่อุบาย นมโคไม่มีที่เขาโค คนรีดนมโคจากเขาโค ย่อมไม่ได้นม ก็ฉันนั้น.

วิวิเธหิ อุปาเยหิ อตฺถํ ปปฺโปนฺติ มาณวา

นิคฺคเหน อมิตฺตานํ มิตฺตานํ ปคฺคเหน จ ฯ

๑ ม. รตฺติ ฯ ๒ ม. สฺวสฺส ฯ ๓ ม. มิโค ฯ

ชนทั้งหลาย ย่อมบรรลุถึงประโยชน์ด้วยอุบายต่างๆ คือ ด้วยการข่มศัตรูและด้วยการยกย่องมิตร.

เสนีโมกฺขูปลาเภน ๑ วลฺลภานํ นเยน จ

ชคตึ ชคตีปาลา ๒ อาวสนฺติ วสุนฺธรนฺติ ฯ

ขชฺโชปนกชาตกํ จตุตฺถํ ฯ

พระเจ้าแผ่นดินทั้งหลาย ย่อมครอบครองแผ่นดินอยู่ได้ ก็ด้วยการได้อำมาตย์ผู้เป็นประมุขของเสนี และด้วยการแนะนำของอำมาตย์ผู้ที่ทรงโปรดปราน.

จบ ขัชโชปนกชาดกที่ ๔.