๑๐. สุจจชชาดก เล่ม ๒๗

๑๐. สุจจชชาดก (๓๒๐)

ว่าด้วยหญิงที่เป็นยอดภรรยา

(พระราชเทวีแสร้งตรัสกับอำมาตย์โพธิสัตว์กระทบพระราชาว่า)

{๕๗๘} [๕๗๘] พระราชาเมื่อไม่ตรัสพระราชทานภูเขา ชื่อว่าไม่พระราชทาน สิ่งที่พึงพระราชทานได้ง่าย เมื่อพระองค์ไม่พระราชทานตามที่ถูกขอ จะชื่อว่าพระราชทานอะไร ถ้าจะพระราชทานภูเขา ก็พระราชทานเพียงพระดำรัสเท่านั้น(พระราชาตรัสว่า)

{๕๗๙} [๕๗๙] ก็บุคคลทำสิ่งใดได้ จึงค่อยพูดถึงสิ่งนั้น ทำสิ่งใดไม่ได้ ก็ไม่ ควรพูดถึงสิ่งนั้น คนที่ไม่ทำดีแค่พูด บัณฑิตทั้งหลายเขารู้ กันทั่วไป

(พระราชเทวีกราบทูลว่า)

{๕๘๐} [๕๘๐] ข้าแต่พระลูกเจ้า ขอนอบน้อมแด่ฝ่าพระบาท พระองค์ทรง ประสบความพินาศ แต่พระทัยของพระองค์ยังทรงยินดีอยู่ในสัจจะ พระองค์ชื่อว่าดำรงมั่นอยู่ในสัจจธรรม(อำมาตย์โพธิสัตว์ประกาศความดีของพระราชเทวีว่า)

{๕๘๑} [๕๘๑] หญิงใดเมื่อสามีขัดสนก็ขัดสนด้วย เมื่อสามีมั่งคั่งก็พลอยเป็นผู้มั่งคั่งมีชื่อเสียงด้วย หญิงนั้นแลนับว่าเป็นยอดภรรยาของเขา การที่ชายผู้มีเงินมีหญิงเป็นภรรยาหลายคนไม่แปลกเลย

จบ ปุจิมันทวรรคที่ ๒

รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ปุจิมันทชาดก ๒. กัสสปมันทิยชาดก

๓. ขันติวาทิชาดก ๔. โลหกุมภิชาดก

๕. มังสชาดก ๖. สสปัณฑิตชาดก

๗. มตโรทนชาดก ๘. กณเวรชาดก

๙. ติตติรชาดก ๑๐. สุจจชชาดก

๓. กุฏิทูสกวรรค

๑. กุฏิทูสกชาดก (๓๒๑)

ว่าด้วยนกขมิ้นกล่าวสอนลิงพาล

(นกขมิ้นโพธิสัตว์กล่าวกะลิงที่ยืนตากฝนกัดฟันเพราะได้รับความ หนาวเหน็บว่า)

{๕๘๒} [๕๘๒] ดูก่อนวานร ศีรษะ มือ และเท้าของท่านก็มีเหมือนของมนุษย์ เมื่อเป็นดังนี้ เพราะเหตุไรหนอ ท่านจึงไม่มีเรือนอยู่(ลิงฟังดังนั้น จึงกล่าวว่า)

{๕๘๓} [๕๘๓] ดูก่อนนกขมิ้นศีรษะ มือและเท้าของเรามีเหมือนของ มนุษย์ก็จริง แต่ปัญญา ที่บัณฑิตกล่าวว่าเป็นลิงประเสริฐสุดในหมู่ มนุษย์ของเราไม่มี(นกขมิ้นโพธิสัตว์จึงกล่าวว่า)

{๕๘๔} [๕๘๔] ผู้มีจิตไม่มั่นคง มีจิตกลับกลอก มักประทุษร้ายมิตร มีปกติ ไม่ยั่งยืนป็นนิจ ย่อมไม่มีความสุข

{๕๘๕} [๕๘๕] ดูก่อนวานร ท่านจงสร้างพลานุภาพ เปลี่ยนปกติเดิมเสียเถิด ท่านจงสร้างกระท่อมไว้เป็นเครื่องป้องกันหนาวและลมเถิด