๑. กุฏิทูสกชาดก เล่ม ๒๗

๓. กุฏิทูสกวรรค

๑. กุฏิทูสกชาดก (๓๒๑)

ว่าด้วยนกขมิ้นกล่าวสอนลิงพาล

(นกขมิ้นโพธิสัตว์กล่าวกะลิงที่ยืนตากฝนกัดฟันเพราะได้รับความ หนาวเหน็บว่า)

{๕๘๒} [๕๘๒] ดูก่อนวานร ศีรษะ มือ และเท้าของท่านก็มีเหมือนของมนุษย์ เมื่อเป็นดังนี้ เพราะเหตุไรหนอ ท่านจึงไม่มีเรือนอยู่(ลิงฟังดังนั้น จึงกล่าวว่า)

{๕๘๓} [๕๘๓] ดูก่อนนกขมิ้นศีรษะ มือและเท้าของเรามีเหมือนของ มนุษย์ก็จริง แต่ปัญญา ที่บัณฑิตกล่าวว่าเป็นลิงประเสริฐสุดในหมู่ มนุษย์ของเราไม่มี(นกขมิ้นโพธิสัตว์จึงกล่าวว่า)

{๕๘๔} [๕๘๔] ผู้มีจิตไม่มั่นคง มีจิตกลับกลอก มักประทุษร้ายมิตร มีปกติ ไม่ยั่งยืนป็นนิจ ย่อมไม่มีความสุข

{๕๘๕} [๕๘๕] ดูก่อนวานร ท่านจงสร้างพลานุภาพ เปลี่ยนปกติเดิมเสียเถิด ท่านจงสร้างกระท่อมไว้เป็นเครื่องป้องกันหนาวและลมเถิด

๒. ทุททุภายชาดก (๓๒๒)

ว่าด้วยพวกกระต่ายตื่นตูม

(กระต่ายกล่าวกะราชสีห์โพธิสัตว์ว่า)

{๕๘๖} [๕๘๖] ขอความเจริญจงมีแก่ท่าน สถานที่ข้าพเจ้าอยู่ส่งเสียงดังสนั่น ข้าพเจ้าไม่รู้สิ่งนั้นว่าอะไรกันที่ส่งเสียงดังสนั่น(พระบรมศาสดาตรัสว่า)

{๕๘๗} [๕๘๗] กระต่ายได้ยินเสียงลูกมะตูมสุกหล่นมีเสียงดังสนั่น จึงวิ่งหนีไป ฝูงสัตว์ได้ฟังถ้อยคำของกระต่ายเข้าก็พากันตกใจกลัวตัวสั่น{๕๘๘} [๕๘๘] พวกคนเขลายังไม่ทันรู้เรื่องแจ่มแจ้งก็มักแล่นไปตามกระแสเสียง ของผู้อื่น มีคำเล่าลือเป็นสำคัญ คนเหล่านั้นเชื่อคนอื่นง่าย{๕๘๙} [๕๘๙] ส่วนชนเหล่าใดสมบูรณ์ด้วยศีล ด้วยปัญญา ยินดีในความสงบ ชนเหล่านั้นนับว่าเป็นผู้ฉลาดงดเว้นจากการทําความชั่วเสีย ห่างไกล ย่อมไม่เชื่อคนอื่นง่าย ๆ

๓. พรหมทัตตชาดก (๓๒๓)

ว่าด้วยผู้ขอกับผู้ถูกขอ

(พระดาบสโพธิสัตว์ได้ถวายพระพรพระราชาว่า)

{๕๙๐} [๕๙๐] ขอถวายพระพรมหาบพิตร ผู้ขอย่อมได้๒ อย่าง คือไม่ได้ทรัพย์ หรือได้ทรัพย์ แท้จริงการขอมีธรรมดาอย่างนี้