๓. ขันติวาทิชาดก เล่ม ๒๗

๒. กัสสปมันทิยชาดก (๓๑๒)

ว่าด้วยลักษณะของผู้ใหญที่เป็นธีรชน

(พระฤๅษีโพธิสัตว์สอนบิดาที่ทะเลาะกับบุตรที่ยังเป็นเด็กว่า)

{๕๔๖} [๕๔๖] พ่อกัสสปะ เด็กหนุ่มจะแช่งด่าบ้าง ตบตีบ้างด้วยความเป็น เด็กหนุ่มผู้ใหญ่ที่เป็นธีรชนย่อมอดทนความผิดนั้นได้ทั้งหมด บัณฑิตย่อมอดกลั้นความผิดนั้นได้{๕๔๗} [๕๔๗] ถ้าแม้เหล่าสัตบุรุษถกเถียงกันก็จะกลับประสานกันได้สนิท โดยเร็ว ส่วนพวกคนพาลย่อมแตกกันไปเลยเหมือนภาชนะดิน แตก พวกเขาย่อมไม่ได้ความสงบเวรกันได้เลย{๕๔๘} [๕๔๘] ผู้ที่รู้โทษที่ตนล่วงเกินไป และผู้ที่ยอมรับการขอโทษของผู้อื่น คนทั้งสองนั้นย่อมพร้อมเพรียงกันยิ่งขึ้น ความสนิทสนมของ พวกเขาย่อมไม่เสื่อมคลาย{๕๔๙} [๕๔๙] ผู้ใดสามารถเชื่อมประสานคนอื่นที่ล่วงเกินกันให้สนิทสนมได้ ผู้นั้นแลชื่อว่าเป็นผู้ประเสริฐยิ่งเป็นผู้นำภาระไป เป็นผู้ ทรงธุระไว้

๓. ขันติวาทิชาดก (๓๑๓)

ว่าด้วยขันติวาทีดาบส

(เสนาบดีขอร้องขันติวาทีดาบสโพธิสัตว์ว่า)

{๕๕๐} [๕๕๐] ข้าแต่ท่านมหาวีระ ผู้ใดสั่งให้ตัดมือ ตัดเท้า หู และจมูก ของท่าน ท่านจงโกรธผู้นั้นเถิด อย่าได้ทำรัฐนี้ให้พินาศไปเลย

(ขันติวาทีดาบสโพธิสัตว์กล่าวว่า)

{๕๕๑} [๕๕๑] พระราชาพระองค์ใดรับสั่งให้ตัดมือ เท้า หู และจมูกของ อาตมภาพขอพระราชาพระองค์นั้นจงทรงพระชนม์ยืนนาน เถิด บัณฑิตทั้งหลายเช่นกับอาตมภาพย่อมไม่โกรธเคือง(พระบรมศาสดาตรัสว่า)

{๕๕๒} [๕๕๒] สมณะผู้แสดงขันติธรรมได้มีแล้วในอดีตกาล พระเจ้ากาสีรับสั่ง ให้ตัดมือ เท้า หู และจมูกของสมณะผู้ตั้งอยู่ในขันติธรรม

{๕๕๓} [๕๕๓] พระเจ้ากาสีหมกไหม้อยู่ในนรก ได้เสวยวิบากอันเผ็ดร้อนแห่ง กรรมที่หยาบช้านั้นแล้ว

๔. โลหกุมภิชาดก (๓๑๔)

ว่าดวยสัตว์นรกในโลหกุมภี

(สัตว์นรกที่กล่าวได้คำเดียวว่า ‘ทุ’ แล้วจมลง ประสงค์จะกล่าวว่า)

{๕๕๔} [๕๕๔] พวกเราไม่ได้ให้ทานไว้ ทั้งที่โภคะทั้งหลายก็มีอยู่ ไม่ได้ทำที่พึง ให้แก่ตนไว้ พวกเราจึงได้เป็นอยู่อย่างแสนยาก