๒. เกฬิสีลชาดก เล่ม ๒๗

๖. นตังทัฬหวรรค

๑. พันธนาคารชาดก (๒๐๑)

ว่าด้วยเครื่องผูกที่เหนียวแน่น

(พระฤาษีโพธิสัตว์เปล่งอุทานว่า)

{๒๕๑} [๒๕๑] เครื่องผูกใด ไม่ว่าจะทำด้วยเหล็กก็ดี ทำด้วยไม้ก็ดี ทำด้วยหญ้าปล้องก็ดี นักปราชญ์ไม่กล่าวเครื่องผูกนั้นว่าเป็นเครื่องผูกที่ เหนียวแน่น ความกำหนัดยินดีในแก้วมณีและกุณฑลก็ดี ความ ห่วงใยในบุตรและภรรยาก็ดี{๒๕๒} [๒๕๒] นักปราชญ์กล่าวเครื่องผูกนั้นว่าเป็นเครื่องผูกที่เหนียวแน่น ทำให้สัตว์ตกต่ำหย่อนแต่แก้ได้ยากแม้เครื่องผูกนั้น นักปราชญ์ก็ยังตัดได้ ละกามสุขหลีกออกไปได้อย่างไม่มีเยื่อใย

๒. เกฬิสีลชาดก (๒๐๒)

ว่าด้วยปัญญาสำคัญกว่าร่างกาย

(พระบรมศาสดาทรงเล่าเรื่องในอดีตแล้วตรัสว่า)

{๒๕๓} [๒๕๓] หงส์ก็ดี นกกระเรียนก็ดี นกยูงก็ดี ช้างก็ดี เนื้อฟานก็ดี ย่อม กลัวราชสีห์ทั้งนั้น จะถือเอาร่างกายเป็นประมาณไม่ได้ ฉันใด{๒๕๔} [๒๕๔] ในหมู่มนุษย์ก็ฉันนั้น แม้เด็ก ถ้ามีปัญญา ก็เป็นผู้ใหญ่ได้ คนโง่ ถึงร่างกายจะใหญ่โต ก็เป็นผู้ใหญ่ไม่ได้

๓. ขันธปริตตชาดก (๒๐๓)

ว่าด้วยพระปริตรป้องกันสัตว์ร้ายต่าง ๆ

(พระฤๅษีโพธิสัตว์สอนพวกดาบสให้เจริญเมตตาจิตในพญางูทั้ง ๔ ว่า)

{๒๕๕} [๒๕๕] เราขอมีไมตรีจิตกับตระกูลพญางูชื่อว่าวิรูปักขะเราขอมี ไมตรีจิตกับตระกูลพญางูชื่อว่าเอราปถะ เราขอมีไมตรีจิตกับ ตระกูลพญางูชื่อว่าฉัพยาปุตตะ และเราขอมีไมตรีจิตกับตระกูล พญางูชื่อว่ากัณหาโคตมกะ

เราขอมีไมตรีจิตกับสัตว์ที่ไม่มีเท้า เราขอมีไมตรีจิตกับสัตว์สองเท้า เราขอมีไมตรีจิตกับสัตว์สี่เท้า เราขอมีไมตรีจิตกับ สัตว์ที่มีเท้ามาก

ขอสัตว์ที่ไม่มีเท้าอย่าได้เบียดเบียนเราเลย สัตว์ที่มีสองเท้า อย่าได้เบียดเบียนเราเลยสัตว์ที่มีสี่เท้าอย่าได้เบียดเบียนเราเลย สัตว์ที่มีเท้ามากอย่าได้เบียดเบียนเราเลย

ขอสัตว์ผู้ข้องอยู่ สัตว์ที่มีลมปราณ สัตว์ผู้เกิดแล้วทุกหมู่เหล่าจงประสบแต่ความเจริญทั่วกัน ความทุกข์อันชั่วช้า อย่าได้มาถึงสัตว์ผู้ใดผู้หนึ่งเลย

{๒๕๖} [๒๕๖] พระพุทธมีพระคุณหาประมาณมิได้พระธรรมมีพระคุณหา ประมาณมิได้ พระสงฆ์มีพระคุณหาประมาณมิได้ บรรดาสัตว์เลื้อยคลาน คือ งู แมงป่อง ตะขาบ แมงมุม ตุ๊กแก และหนู เป็นสัตว์ประมาณได้ เราได้ทำการรักษาตัวไว้แล้ว ป้องกันตัวไว้แล้วขอสัตว์ทั้งหลายจงพากันหลีกไปข้าพเจ้านั้น ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ขอนอบน้อมแด่พระสัมมา สัมพุทธเจ้าทั้ง ๗ พระองค์