พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · ทวาทสนิบาต
๖. มหากัณหชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๖๖๑–๑๖๗๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๑๐ ในทวาทสนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๔๖๙. มหากณฺหชาตก (๖)
๖. มหากัณหชาดก (๔๖๙)
ว่าด้วยคราวที่สุนัขดำกินคน
(พระราชาตรัสถามท้าวสักกะว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ทวาทสนิบาต มหากัณหชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๖๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๕๘–๒๕๙ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๓๘๓–๓๘๕
กโณฺห กโณฺห จ โฆโร จ สุกฺกทาโฐ ปตาปว (๑)
พทฺโธ (๒) ปญฺจหิ รชฺชูหิ กึ วีร (๓) สุนโข ตว.
- ๑ฉ.ม. ปภาสวา
- ๒ก. พนฺโธ
- ๓ฉ.ม. รวิ, สี.อิ. ธีร
สุนัขของท่านทั้งดำทั้งดุ แยกเขี้ยวขาววาววาม
ล่ามด้วยเชือก ๕ เส้น มันร้องทำไม
(ท้าวสักกะตรัสว่า)
นายํ มิคานมตฺถาย อุสินฺนร (๑) ภวิสฺสติ
มนุสฺสานํ อนโย หุตฺวา ตทา กโณฺห ปโมกฺขติ.
- ๑ฉ.ม. อุสีนก, สี.อิ. อุสีนร
พระเจ้าอุสินนระ สุนัขดำตัวนี้ไม่ต้องการเนื้อสัตว์
มันจะหลุดออกไปในคราวที่มันจะทำพวกมนุษย์ให้พินาศ
(ท้าวสักกะได้ตรัสอีกว่า)
ปตฺตหตฺถา สมณกา มุณฺฑา สงฺฆาฏิปารุตา
นงฺคเลหิ กสิสฺสนฺติ ตทา กโณฺห ปโมกฺขติ.
เมื่อใดพวกสมณะศีรษะโล้นครองผ้าสังฆาฏิ
อุ้มบาตร ทำไร่ทำนาเลี้ยงชีพ
เมื่อนั้นสุนัขดำก็จะหลุดออกไปกินเนื้อสมณะโล้นนั้น
ตปสฺสินิโย ปพฺพชิตา มุณฺฑา สงฺฆาฏิปารุตา
ยทา โลเก คมิสฺสนฺติ ตทา กโณฺห ปโมกฺขติ.
เมื่อใดนักบวชหญิงมีศีรษะโล้นครองผ้าสังฆาฏิ
ปฏิญาณตนว่า บำเพ็ญตบะ
แต่ซ่องเสพกามคุณ เที่ยวไปในโลก
เมื่อนั้นสุนัขดำก็จะหลุดออกไป(กินเนื้อนักบวชหญิงนั้น)
ทีโฆตฺตโรฏฺฐา ชฏิลา ปงฺกทนฺตา รชสฺสิรา
อิณํ โจทาย (๑) คจฺฉนฺติ ตทา กโณฺห ปโมกฺขติ.
- ๑ก. โจทย, สี.อิ. โวทาย
เมื่อใดพวกชฎิลมีเครายาว มีขี้ฟันเขรอะ
มีธุลีบนศีรษะเที่ยวทวงหนี้อยู่
เมื่อนั้นสุนัขดำก็จะหลุดออกไป(กินเนื้อชฎิลนั้น)
อธิจฺจ เวเท สาวิตฺตึ ยญฺญํ ตนฺตรญฺจ (๑) พฺราหฺมณา
ภติกาย ยชิสฺสนฺติ ตทา กโณฺห ปโมกฺขติ.
- ๑ฉ.ม. ยญฺญตนฺตญฺจ
เมื่อใดพราหมณ์ทั้งหลายเรียนพระเวท เรียนสาวิตติฉันท์
และเรียนยัญวิธีแล้วเที่ยวรับจ้างทำการบูชายัญ
เมื่อนั้นสุนัขดำก็จะหลุดออกไป(กินเนื้อพราหมณ์เหล่านั้น)
มาตรํ ปิตรํ จาปิ ชิณฺณเก คตโยพฺพเน
ปหู สนฺโต (๑) น ภรนฺติ ตทา กโณฺห ปโมกฺขติ.
- ๑สี. สนฺตา
เมื่อใดพ่อและแม่ผู้แก่เฒ่าชราผ่านวัยหนุ่มสาวไปแล้ว
บุตรธิดามีความสามารถพอแต่ไม่เลี้ยงดู
เมื่อนั้นสุนัขดำก็จะหลุดออกไป(กินเนื้อบุตรธิดาเหล่านั้น)
มาตรํ ปิตรํ จาปิ ชิณฺณเก คตโยพฺพเน
พาลา ตุเมฺหติ วกฺขนฺติ ตทา กโณฺห ปโมกฺขติ.
เมื่อใดพ่อและแม่ผู้แก่เฒ่าชราผ่านวัยหนุ่มสาวไปแล้ว
บุตรธิดากล่าวหาว่า ท่านทั้งหลายเป็นคนพาล
เมื่อนั้นสุนัขดำก็จะหลุดออกไป(กินเนื้อบุตรธิดาเหล่านั้น)
อาจริยภริยํ สขึ มาตุลานึ ปิตุจฺฉกึ
ยทา โลเก คมิสฺสนฺติ ตทา กโณฺห ปโมกฺขติ.
เมื่อใดชายทั้งหลายในโลกเที่ยวประพฤติอสัทธรรม (คบชู้)
กับภรรยาของอาจารย์ก็ดี ภรรยาของเพื่อนก็ดี
ป้า น้าสาว อาสาวก็ดี
เมื่อนั้นสุนัขดำก็จะหลุดออกไป(กินเนื้อชายเหล่านั้น)
อสิจมฺมํ คเหตฺวาน ขคฺคํ ปคฺคยฺห พฺราหฺมณา
ปนฺถฆาตํ กริสฺสนฺติ ตทา กโณฺห ปโมกฺขติ.
เมื่อใดพราหมณ์ทั้งหลายถือดาบและโล่หนัง
เหน็บกริชทำการปล้น ฆ่าคนเดินทาง
เมื่อนั้นสุนัขดำก็จะหลุดออกไป(กินเนื้อพราหมณ์เหล่านั้น)
สุกฺกจฺฉวี เวธเวรา ถูลพาหู อปาตุภา
มิตฺตเภทํ กริสฺสนฺติ ตทา กโณฺห ปโมกฺขติ.
เมื่อใดชายทั้งหลายผู้ขัดสีฉวีวรรณ มีลำแขนล่ำสัน
ไม่ปรากฏหลักฐาน ก่อเวรให้หญิงหม้าย ทำลายมิตรภาพ
เมื่อนั้นสุนัขดำก็จะหลุดออกไป(กินเนื้อชายเหล่านั้น)
มายาวิโน เนกติกา อสปฺปุริสจินฺตกา
ยทา โลเก ภวิสฺสนฺติ ตทา กโณฺห ปโมกฺขตีติ.
มหากณฺหชาตกํ ฉฏฺฐํ.
เมื่อใดคนมีมายา ผิดกฎกติกา
มีความคิดอย่างคนชั่วจักมีอยู่ในโลก
เมื่อนั้นสุนัขดำก็จะหลุดออกไป(กินเนื้อคนมีมายานั้น)
มหากัณหชาดกที่ ๖ จบ
จบ ๖. มหากัณหชาดก