๑. จุลลกุณาลชาดก เล่ม ๒๗

๑๒. ทวาทสกนิบาต

๑. จุลลคณาลชาดก (๔๖๔)

ว่าด้วยพระโพธิสัตว์กล่าวถึงโทษของหญิง

(พระโพธิสัตว์ผู้เป็นพญานกกุณาละกล่าวถึงโทษของหญิงว่า)

{๑๖๐๑} [๑๖๔๘] ชายผู้ไม่ถูกผีสิงไม่ควรจะเชื่อหญิงผู้หยาบช้า ใจเบา ไม่รู้จักคุณคน มักประทุษร้ายมิตร

{๑๖๐๒} [๑๖๔๙] หญิงเหล่านั้นย่อมไม่รู้จักบุญคุณที่เขาทำแก่ตนและกิจที่ควรทำ ย่อมไม่รู้จักมารดา บิดา หรือพี่น้อง ไม่ใช่อารยชน ก้าวล่วง ธรรมเสียแล้วย่อมไปตามอำนาจจิตของตนถ่ายเดียว{๑๖๐๓} [๑๖๕๐] เมื่อมีอันตรายและความจําเป็นเกิดขึ้นหญิงเหล่านั้นย่อมทิ้ง สามีแม้จะอยู่ร่วมกันมานาน เป็นที่รัก เป็นที่พอใจ เป็นผู้ อนุเคราะห์แม้เสมอด้วยชีวิตไปได้ เพราะเหตุนั้น เราจึงไม่ขอวิสาสะ กับหญิงทั้งหลาย{๑๖๐๔} [๑๖๕๑] ความจริง จิตของหญิงเหมือนจิตของลิง ลุ่มๆ ดอน ๆ เหมือนเงาไม้ หัวใจของหญิงทั้งหลายพลิกหมุนไปมาเหมือนกงล้อรถ ฉะนั้น

{๑๖๐๕} [๑๖๕๒] เมื่อใด พวกนางคอยจ้องอยู่ มองเห็นทรัพย์ของชายที่ตนควรจะเอามาได้ เมื่อนั้น ย่อมใช้วาจาอ่อนหวานชักนำชายนั้นไป เหมือนชาวกัมโพชะใช้สาหร่ายล่อม้าไปได้ฉะนั้น

{๑๖๐๖} [๑๖๕๓] เมื่อใด พวกนางคอยจ้องอยู่แต่ไม่มองเห็นทรัพย์ของชาย ที่ตนควรจะเอามาได้ เมื่อนั้น ย่อมทิ้งชายนั้นไปเสีย เหมือน คนข้ามฟากถึงฝั่งโน้นแล้วก็ทิ้งแพไปฉะนั้น{๑๖๐๗} [๑๖๕๔] หญิงทั้งหลายเปรียบเหมือนยางรัก กินไม่เลือกเหมือนเปลวไฟ มีมายาแรงกล้าเหมือนแม่นํ้าที่มีกระแสเชี่ยว ย่อมคบหาได้ทั้งชายที่น่ารักและชายไม่น่ารัก เหมือนเรือจอดไม่เลือกท่าว่าฝั่ง ข้างนี้หรือข้างโน้น{๑๖๐๘} [๑๖๕๕] หญิงทั้งหลายไม่ใช่เป็นของชายคนเดียวหรือสองคน ย่อมเปิดกว้างทั่วไปเหมือนร้านตลาด ผู้ใดสำคัญพวกนางว่าเป็นของตน ก็เท่ากับดักลมด้วยตาข่าย

{๑๖๐๙} [๑๖๕๖] แม่น้ำ ๑ หนทาง ๑ ร้านสุรา ๑ สภา ๑ บ่อน้ำ ๑ มีอุปมาฉันใด หญิงในโลกก็มีอุปไมยฉันนั้นขอบเขตของหญิงเหล่านั้นไม่มีเลย

{๑๖๑๐} [๑๖๕๗] หญิงเหล่านั้นเสมอด้วยไฟกินเปรียง เปรียบด้วยหัวงูเห่า เลือกคบแต่ชายที่ดี ๆ เหมือนโคเลือกกินหญ้าที่ดี ๆ ในภายนอก ฉะนั้น

{๑๖๑๑} [๑๖๕๘] ไฟกินเปรียง ๑ ช้างสาร ๑ งูเห่า ๑ พระเจ้าแผ่นดินผู้ได้ อภิเษกแล้ว ๑ หญิงทั้งปวง ๑ ทั้ง ๕ นี้นรชนพึงคบหาด้วย ความระมัดระวังเป็นพิเศษ เพราะว่าสิ่งทั้ง ๕ นั้นมีภาวะที่แท้ จริงรู้ได้ยากแท้{๑๖๑๒} [๑๖๕๙] หญิงที่งามเกินไป ๑ หญิงที่ชายส่วนมากไม่รักใคร่ ๑ หญิงที่ชำนาญการฟ้อนรำขับร้อง ๑ หญิงที่เป็นภรรยาของคนอื่น ๑ หญิงที่มาคบหาเพราะต้องการทรัพย์ ๑ หญิง ๕ ประเภทนี้ ก็ใม่ควรคบหา

๒. ภัททสาลชาดก (๔๖๕)

ว่าด้วยพระโพธิสัตว์บำเพ็ญประโยชน์แก่ญาติ

(พระราชาตรัสถามเทวดาที่จำแลงมายืนร้องไห้อยู่ว่า)

{๑๖๑๓} [๑๖๖๐] ท่านเป็นใคร มีผ้าสะอาดหมดจด มายืนอยู่บนอากาศ เพราะเหตุไรนํ้าตาของท่านจึงไหลพราก ภัยมาถึงท่านแต่ที่ไหน

(ภัททสาละจอมเทพโพธิสัตว์กราบทูลว่า)

{๑๖๑๔} [๑๖๖๑] ข้าแต่พระองค์ผู้สมมติเทพเมื่อข้าพระองค์ได้รับการบูชาอยู่ ๖๐,๐๐๐ ปี ในแว่นแคว้นของพระองค์นี้แล คนทั้งหลายรู้จักข้าพระองค์ว่าภัททสาละ

{๑๖๑๕} [๑๖๖๒] ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นใหญ่ในทิศ พระราชาพระองค์ก่อน ๆ เมื่อจะสร้างพระนคร อาคาร และปราสาทต่าง ๆ มิได้ดูหมิ่นข้าพระองค์ ทุกพระองค์ทรงบูชาข้าพระองค์อย่างไรแม้ พระองค์ก็จงบูชาข้าพระองค์อย่างนั้นเถิด(พระราชาตรัสว่า)

{๑๖๑๖} [๑๖๖๓] ก็ข้าพเจ้ามิได้เห็นต้นไม้อื่นที่จะมีขนาดใหญ่โตเหมือนท่าน ท่าน เป็นไม้งามแต่กำเนิดด้วยย่านและปริมณฑล

{๑๖๑๗} [๑๖๖๔] ข้าพเจ้าจะให้ช่างสร้างทำปราสาทเสาเดียวเป็นที่รื่นรมย์ใจ ข้าพเจ้าจะเชื้อเชิญท่านเข้าไปอยู่ที่ปราสาทนั้นดูก่อนเทวดา ชีวิตของท่านจักยั่งยืน