๑. คันธารชาดก เล่ม ๒๗

หิตฺวา คามสหสฺสานิ ปริปุณฺณานิ โสฬส

โกฏฺฐาคารานิ ผีตานิ สนฺนิธินฺทานิ กุพฺพสิ ฯ

ท่านสละหมู่บ้านอันบริบูรณ์ถึงหมื่นหกพันตำบล และคลังที่เต็มไปด้วยทรัพย์มาแล้ว บัดนี้ ทำไมยังมาทำการสะสมเพียงก้อนเกลืออีกเล่า?

หิตฺวา คนฺธารวิสยํ ปหูตธนปานิยํ ๑

ปสาสนิโต ๒ นิกฺขนฺโต อิธทานิ ปสาสสิ ฯ

ท่านสู้สละคันธารวิสัย อันบริบูรณ์ด้วยทรัพย์มากมาย เลิกการสั่งสมมาแล้ว บัดนี้ ทำไมยังมาสอนข้าพเจ้าให้สั่งสมในที่นี้อีกเล่า?

ธมฺมํ ภณามิ เวเทห อธมฺโม เม น รุจฺจติ

ธมฺมํ เม ภณมานสฺส น ปาปมุปลิมฺปติ ฯ

ดูกรท่านวิเทหดาบส ข้าพเจ้าย่อมกล่าวแต่คำที่เป็นธรรม ข้าพเจ้าไม่พอใจกล่าวคำที่ไม่เป็นธรรม เมื่อข้าพเจ้ากล่าวคำที่เป็นธรรมอยู่ บาปย่อมไม่เข้ามาติดอยู่เลย.

เยนเกนจิ วณฺเณน ปโร ลภติ รุปฺปนํ

มหตฺถิยมฺปิ เจ วาจํ น ตํ ภาเสยฺย ปณฺฑิโต ฯ

บุคคลอื่นได้รับความโกรธเคือง เพราะถ้อยคำอย่างใดอย่างหนึ่ง ถึงหากถ้อยคำนั้นจะมีประโยชน์มาก บัณฑิตก็ไม่ควรกล่าว.

กามํ รุปฺปตุ วา มา วา ภูสํ วา วิกิริยฺยตุ

ธมฺมํ เม ภณมานสฺส น ปาปมุปลิมฺปติ ฯ

บุคคลทำกรรมที่ไม่สมควร เมื่อถูกตักเตือนอยู่ จะโกรธเคืองก็ตาม ไม่โกรธเคืองก็ตาม หรือจะทิ้งเสียเหมือนโปรยข้าวลีบก็ตาม เมื่อข้าพเจ้ากล่าวคำที่เป็นธรรมอยู่ บาปย่อมไม่เข้าติดอยู่เลย.

โน เจ อสฺส สกา พุทฺธิ วินโย วา สุสิกฺขิโต

วเน อนฺธมหึโสว ๓ จเรยฺย พหุโก ชโน ฯ

ถ้าสัตว์เหล่านี้ไม่พึงมีปัญญาของตนเอง หรือไม่พึงได้ศึกษาวินัยดีแล้วชนเป็นอันมากก็จะเที่ยวไป เหมือนกระบือตาบอดเที่ยวไปในป่า ฉะนั้น.

ยสฺมา จ ปนิเธกจฺเจ อาเจรมฺหิ ๔ สุสิกฺขิตา

ตสฺมา วินีตวินยา ธีรา ๕ จรนฺติ สุสมาหิตาติ ฯ

คนฺธารชาตกํ ปฐมํ ฯ

___________

๑ สี. ยุ. ปหุตธนธานิยํ ฯ ม. ปหูตธนธาริยํ ฯ ๒ ม. ปสาสนโต ฯ

๓ สี. ยุ. อนฺธมหิโส ว ฯ ๔ สี. ยุ. อาจารมฺหิ ฯ ๕ ม. ยุ. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ

ก็แลบุคคลบางพวกในโลกนี้ ได้ศึกษาวินัยมาเป็นอย่างดีในสำนักอาจารย์เพราะฉะนั้น เขาทั้งหลาย จึงมีวินัยอันอาจารย์แนะนำแล้ว เป็นนักปราชญ์ มีจิตตั้งมั่นดี เที่ยวไป.

จบ คันธารชาดกที่ ๑.