พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สัตตกนิบาต · คันธารวรรค
๔. ทัฬหธรรมชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๐๖๕–๑๐๗๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๔/๑๑ ในคันธารวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๔ ทฬฺหธมฺมชาตกํ
๔. ทัฬหธรรมชาดก
ว่าด้วยความกตัญญู
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก สัตตกนิบาต คันธารวรรค ทัฬหธรรมชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
อหญฺจ ๒ ทฬฺหธมฺมสฺส ๓ วหนฺตี นาภิราธยึ
นุทนฺตี ๔ อุรสิ สลฺลํ ยุทฺเธ วิกฺกนฺตจารินี ฯ
เมื่อข้าพเจ้าเป็นสาว ได้ทำลายช้างศัตรูนำกิจนั้นไป ได้ช่วยถอนลูกศรที่เสียบอยู่ที่พระอุระ วิ่งตลุยไล่เหยียบย่ำข้าศึกไปในเวลารบ ยังทำให้พระเจ้าทัฬหธรรมราชาพอพระทัยไม่ได้.
นูน ๕ ราชา น ชานาติ มม วิกฺกมโปริสํ
สงฺคาเม สุกตนฺตานิ ทูตวิปฺปหิตานิ จ ฯ
พระราชาคงไม่ทราบความเพียรพยายามของข้าพเจ้า ความดีความชอบในสงคราม และการเป็นทูตเดินส่งข่าวสาส์นเป็นแน่.
สา นูนาหํ มริสฺสามิ อพนฺธุ อปรายินี
ตทา หิ ๑ กุมฺภการสฺส ทินฺนา ฉกณหาริกา ฯ
๑ สี. อนุสาสิตา เย น ภเวยฺย ปจฺฉา ฯ ๒ ม. อหํ เจ ฯ ๓ ยุ. ทฬฺหธมฺมาย ฯ
๔ ม. ธรนฺตี ฯ ๕ สี. ยุ. น ห นูน ฯ
ข้าพเจ้าไม่มีพวกพ้อง ไร้ที่พึ่งอาศัย จักต้องตายแน่ๆ ยังมิหนำซ้ำพระราชทานข้าพเจ้าให้แก่ช่างหม้อ ไว้สำหรับขนโคมัย.
ยาวตาสึสตี โปโส ตาวเทว ปวีณติ
อตฺถาปาเย ชหนฺติ นํ โอฏฺฐิพฺยาธึว ขตฺติโย ฯ
คนบางคนในโลกนี้ ยังมีความหวังอยู่เพียงใด ก็ยังคบหากันอยู่เพียงนั้น เมื่อประโยชน์ที่หวังสิ้นไป คนพาลทั้งหลายย่อละทิ้งเขา เหมือนพระมหากษัตริย์ทอดทิ้งช้างพังโอฏฐิพยาธิ ฉะนั้น.
โย ปุพฺเพ กตกลฺยาโณ กตตฺโถ นาวพุชฺฌติ
อตฺถา ตสฺส ปลุชฺชนฺติ เย โหนฺติ อภิปตฺถิตา ฯ
ผู้ใดอันคนอื่นทำความยินดีให้แก่ตนก่อน ช่วยเหลือกิจให้สำเร็จทุกอย่างแล้ว ไม่รู้สึก ประโยชน์ทั้งหลายของบุคคลผู้ช่วยเหลือนั้น ย่อมพินาศไปหมด.
โย ปุพฺเพ กตกลฺยาโณ กตตฺโถ มนุพุชฺฌติ
อตฺถา ตสฺส ปวฑฺฒนฺติ เย โหนฺติ อภิปตฺถิตา ฯ
ผู้ใดอันคนอื่นทำความดีให้แก่ตนก่อน ช่วยเหลือกิจให้สำเร็จทุกอย่างแล้ว ย่อมรู้สึก ประโยชน์ทั้งหลายของบุคคลผู้ช่วยเหลือนั้น ย่อมเจริญทวีขึ้น.
ตํ โว วทามิ ภทฺทํ โว ๒ ยาวนฺเตตฺถ สมาคตา
สพฺเพ กตญฺญุโน โหถ จิรํ สคฺคมฺหิ ฐสฺสถาติ ฯ
ทฬฺหธมฺมชาตกํ จตุตฺถํ ฯ
เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงขอพูดกะท่านทั้งหลาย ท่านทั้งหลาย มาประชุมกันอยู่ ณ ที่นี้มีประมาณเท่าใด ขอความเจริญจงมีแก่ท่านทั้งหลายประมาณเท่านั้น ขอท่านทุกคนจงเป็นผู้มีกตัญญู ท่านทั้งหลายจักประ
ดิษฐานอยู่ในสวรรค์ตลอดกาลนาน.
จบ ทัฬหธรรมชาดกที่ ๔.
จบ ๔. ทัฬหธรรมชาดก