๖. สุสีมชาดก เล่ม ๒๗

กาฬานิ เกสานิ ปุเร อเหสุํ

ชาตานิ สีสมฺหิ ยถาปเทเส

ตานิชฺช ๓ เสตานิ สุสีม ทิสฺวา

ธมฺมํ จร พฺรหฺมจริยสฺส กาโล ฯ

เมื่อก่อนผมดำเกิดบนศีรษะอันเป็นประเทศที่สมควร ดูกรสุสิมะ วันนี้ท่านเห็นผมเหล่านั้นกลายเป็นสีขาวแล้ว จงประพฤติธรรมเถิด เวลานี้เป็นการสมควรจะประพฤติพรหมจรรย์แล้ว.

มเมว เทว ปลิตํ น ตุยฺหํ

มเมว สีสํ มม อุตฺตมงฺคํ

อตฺถํ กริสฺสนฺติ มุสา อภาณึ

เอกาปราธํ ขมถ ๑ ราชเสฏฺฐ ฯ

๑ ม. โอสิญฺจํ ฯ ๒ ม. อพฺพหี ฯ ๓ ม. ตานชฺช ฯ

ข้าแต่พระองค์ผู้ประเสริฐ ผมหงอกของหม่อมฉันเอง ไม่ใช่ของพระองค์หม่อมฉันถอนออกจากศีรษะของหม่อมฉันเอง หม่อมฉันได้ทูลคำเท็จด้วยคิดจะทำประโยชน์แก่ตน ขอพระองค์จงทรงพระราชทานความผิดให้สักครั้งหนึ่งเถิด เพคะ.

ทหโร ตฺวํ ทสฺสนีโยสิ ราช

ปฐมุคฺคโต โหสิ ยถา กลีโร

รชฺชญฺจ กาเรหิ มมญฺจ ปสฺส

มา กาลิกํ อนุธาวิ ชนินฺท ฯ

ข้าแต่พระราชาผู้เป็นจอมประชาชน พระองค์ยังหนุ่ม มีพระโฉมชวนพิศยังทรงตั้งอยู่ในปฐมวัย มีพระฉวีวรรณงาม ดังใบกล้วยมีนวลอ่อนๆเมื่อแรกขึ้นฉะนั้น ขอเชิญพระองค์ดำรงราชสมบัติอยู่ก่อนเถิด เชิญทอดพระเนตรหม่อมฉันก่อน อย่าทรงทำให้หม่อมฉันเป็นหม้ายไร้ที่พึ่งเสียเลย เพคะ.

ปสฺสามิ โวหํ ทหรึ กุมารึ

สามฏฺฐปสฺสํ สุตนน สุมชฺฌํ

กาลปฺปลฺลวาว ๒ ปเวลฺลมานา

ปโลภยนฺตีว ๓ นเรสุ คจฺฉติ ฯ

เราได้เห็นนางกุมารีรุ่นสาวมีฉวีวรรณอันเกลี้ยงเกลา ร่างกายงาม ทรวดทรงเฉิดฉายอ่อนละมุนละไม เหมือนเถากาลวัลลี เมื่อต้องลมอ่อนรำเพยพัด ก็โอนเอนไปมา เข้าไปใกล้ชายดั่งยั่วยวนใจชายอยู่.

ตเมน ปสฺสามิ ปเรน นารึ

อาสีติกํ นาวุติกญฺจ ชจฺจา

ทณฺฑํ คเหตฺวาน ปเวธมานํ

โคปาณสีภคฺคสมํ จรนฺตํ ๔ ฯ

สมัยต่อมา เราได้เห็นนารีคนนั้นถึงความชรามีอายุล่วงไป ๘๐-๙๐ ปีถือไม้เท้าสั่นงันงก มีกายคดน้อมลงดุจกลอนเรือน เดินก้มหน้าอยู่.

โสหํ ตเมวานุวิจินฺตยนฺโต

เอโก สยามิ สยนสฺส มชฺเฌ

อหมฺปิ เอวํ อิติ เปกฺขมาโน

เคเห น รเม ๕ พฺรหฺมจริยสฺส กาโล ฯ

เรากำลังตริตรองถึงความพอใจและโทษของรูปทั้งหลายนั้นแลอยู่ จึงหลีกออกไปนอนอยู่ท่ามกลางที่นอนแต่ผู้เดียว เราพิจารณาเห็นว่า แม้เราเองก็จักต้องเป็นอย่างนั้นบ้าง จึงมิได้ยินดีในการอยู่ในเรือนเลย ถึงเวลาที่เราจะประพฤติพรหมจรรย์แล้ว.

รชฺชุ วาลมฺพนี เจสา ยา เคเห วสโต รติ

เอตํปิ เฉตฺวาน วชนฺติ ธีรา

อนเปกฺขิโน กามสุขํ ปหายาติ ฯ

สุสีมชาตกํ ฉฏฺฐํ ฯ

๑ ม. ขม ฯ ๒ สี. กาลาปวาลาว ฯ ม. กาลปฺปวาฬาว ฯ ๓ ยุ. สา โลภยนฺตีว ฯ

๔ ม. โคปานสีโภคฺคสมํ จรนฺตึ ฯ ๕ ม. น คเห รเม ฯ

ความยินดีของบุคคลผู้อยู่ครอบครองเรือนนี้แหละ เป็นเชือกเครื่องเหนี่ยวรั้งไว้ ธีรชนตัดเชือกนี้แล้ว หาความอาลัยใยดีมิได้ ละทิ้งกามสุขแล้วออกบวช.

จบ สุสีมชาดกที่ ๖.