arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ฉักกนิบาต · ขุรปุตตวรรค

๗. อุปสิงฆปุปผกชาดก เล่ม ๒๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๙๔๔–๙๕๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๗/๑๐ ในขุรปุตตวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

๓๙๒. อุปสิงฺฆปุปฺผชาตก (๗)

๗. อุปสิงฆปุปผชาดก (๓๙๒)

ว่าด้วยฤาษีลักดมดอกไม้

(เทพธิดาองค์หนึ่งสถิตอยู่ที่ค่าคบต้นไม้ ต้องการให้ฤๅษีโพธิสัตว์สลดใจ จึง กล่าวว่า)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ฉักกนิบาต ขุรปุตตวรรค อุปสิงฆปุปผกชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๕๗–๑๕๘ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๔๙–๒๕๐

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ยเมตํ (๑) วาริชํ ปุปฺผํ อทินฺนํ อุปสิงฺฆสิ

เอกงฺคเมตํ เถยฺยานํ คนฺธเถโนสิ มาริส.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑อิ. ยเมกํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท่านผู้นิรทุกข์ การที่ท่านลักดมดอกบัวที่เขายังไม่ได้ให้

นั่นเป็นองค์แห่งการขโมยอย่างหนึ่ง

ท่านชื่อว่าเป็นผู้ขโมยกลิ่น

(ฤๅษีโพธิสัตว์กล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

น หรามิ น ภญฺชามิ อารา สิงฺฆามิ วาริชํ

อถ เกน นุ วณฺเณน คนฺธเถโนติ วุจฺจติ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ดอกบัวอาตมาก็ไม่ได้ลักและไม่ได้หัก ดมอยู่ห่าง ๆ

เมื่อเป็นเช่นนั้น ทำไมจึงถูกกล่าวหาว่าเป็นผู้ขโมยกลิ่น

(ฤๅษีโพธิสัตว์เห็นบุรุษขุดเหง้าบัวเก็บดอกบัว จึงกล่าวกับเทพธิดานั้นว่า)

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑ดมอยู่ห่าง ๆ หมายถึงยืนดมอยู่ในที่ไกล (ขุ.ชา.อ. ๕/๑๑๖/๙๓)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

โยยํ ภิสานิ ขณติ ปุณฺฑรีกานิ ภญฺชติ

เอวํ อากิณฺณกมฺมนฺโต กสฺมา เอโส น วุจฺจติ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ชายใดขุดเอาเหง้าบัว หักเอาดอกบัวขาวไป

ชายนั้นหยาบช้าอย่างนี้ ทำไมไม่ถูกกล่าวหา

(เทพธิดาบอกสาเหตุที่ไม่ว่ากล่าวบุรุษนั้นว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อากิณฺณลุทฺโท ปุริโส ธาติเจลํว (๑) มกฺขิโต

ตสฺมึ เม วจนํ นตฺถิ ตญฺจารหามิ วตฺตเว.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก. ธาติโจลํว
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

คนที่ทำงานหยาบช้ามากเป็นคนแปดเปื้อน

เหมือนผ้านุ่งของหญิงเลี้ยงเด็ก

สำหรับชายคนนั้นเราไม่ว่าอะไร

แต่ท่านเราสมควรจะว่ากล่าว

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อนงฺคณสฺส โปสสฺส นิจฺจํ สุจิคเวสิโน

วาลคฺคมตฺตํ ปาปสฺส อพฺภามตฺตํว ขายติ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

บุคคลผู้บริสุทธิ์แสวงหาแต่กรรมอันสะอาดอยู่เสมอ

ความชั่วเท่าปลายขนทรายย่อมปรากฏเหมือนเท่าหมอกเมฆ

(ฤๅษีโพธิสัตว์ซึ่งเทพธิดานั้นให้สลดใจกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อทฺธา มํ ยกฺข ชานาสิ อโถ มํ อนุกมฺปสิ

ปุนปิ ยกฺข วชฺชาสิ ยทา ปสฺสสิ เอทิสํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

นี่เทพผู้ควรบูชา ท่านรู้จักอาตมาดี

ซ้ำยังได้อนุเคราะห์อาตมาด้วย

ขอท่านโปรดเตือนซ้ำอีก เมื่อเห็นความบกพร่องเช่นนี้

(เทพธิดากล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เนว ตํ อุปชีวามิ นปิ เต ภตกามฺหเส

ตฺวเมว ภิกฺขุ ชาเนยฺย เยน คจฺเฉยฺย สุคฺคตินฺติ.

ปสิงฺฆปุปฺผชาตกํ (๑) สตฺตมํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. สิงฺฆปุปฺผชาตกํ, สี.อิ. ภิสปุปฺผชาตกํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ข้าพเจ้าไม่ได้อาศัยท่านเลี้ยงชีพ

และไม่ได้เป็นลูกจ้างของท่าน

ท่านผู้เห็นภัย ท่านเองนั่นแหละ

ควรจะรู้จักกรรมอันเป็นเหตุให้ไปสู่สุคติ

อุปสิงฆปุปผชาดกที่ ๗ จบ

จบ ๗. อุปสิงฆปุปผกชาดก