พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ฉักกนิบาต · ขุรปุตตวรรค
๙. วัฏฏกชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๙๕๗–๙๖๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๐ ในขุรปุตตวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๙ วฏฺฏกชาตกํ
๙. วัฏฏกชาดก
ว่าด้วยการทำให้เกิดความสุข
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ฉักกนิบาต ขุรปุตตวรรค วัฏฏกชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
ปณีตํ ภุญฺชเส ภตฺตํ สปฺปิเตลญฺจ มาตุล
อถ เกน นุ วณฺเณน กีโส ๕ ตฺวมสิ วายส ฯ
พ่อลุงกา ท่านบริโภคอาหารของมนุษย์อย่างประณีต คือ เนยใส และน้ำมัน เมื่อเป็นเช่นนั้น เพราะเหตุไร ท่านจึงซูบผอม.
อมิตฺตมชฺเฌ วสโต เตสุ อามิสเมสโต
นิจฺจํ อุพฺพิคฺคหทยสฺส กุโต กากสฺส ทฬฺหิยํ ฯ
เมื่อกาอยู่ในท่ามกลางศัตรู แสวงหาเหยื่ออยู่ในที่นั้นๆ มีใจหวาดสะดุ้งอยู่เป็นนิตย์ ที่ไหนจะอ้วนเล่า.
นิจฺจํ อุพฺพิคฺคิโน ๖ กากา ธงฺกา ปาเปน กมฺมุนา
ลทฺโธ ปิณฺโฑ น ปีเณติ กีโส เตนสฺมิ วฏฺฏก ฯ
๑ ม. สุคฺคตี ฯ ๒ สี. ยุ. สุวสฺส ฯ ๓ ม. อุญฺญสฺส วา วนิพฺพโน ฯ
๔ ม. ทตฺวาว เสสํ ฯ ๕ ม. กิโส ฯ ๖ สี. อุพฺเพธิโน ฯ ม. อุพฺเพคิโน ฯ
พวกกามีใจหวาดสะดุ้งอยู่เป็นนิตย์ ได้อาหารมาด้วยกรรมเป็นบาปจึงไม่อิ่ม ดูกรนกกระจาบ เราซูบผอม เพราะเหตุนั้น.
ลูขานิ ติณวีชานิ อปฺปเสฺนหานิ ภุญฺชสิ
อถ เกน นุ วณฺเณน ถูโล ตฺวมสิ วฏฺฏก ฯ
ดูกรนกกระจาบ ท่านกินพืชหญ้าหยาบๆ มีโอชาน้อย เมื่อเป็นเช่นนั้นเพราะเหตุไร ท่านจึงอ้วนพีหนอ.
อปฺปิจฺฉา อปฺปจินฺตาย อวิทูรคเมน ๑ จ
ลทฺธาลทฺเธน ยาเปนฺโต ถูโล เตนสฺมิ วายส ฯ
ดูกรกา เราเลี้ยงชีพด้วยความปรารถนาน้อยในอาหาร ๑ ด้วยความคิดแต่น้อย ๑ ด้วยไม่แสวงหาในที่ไกล ๑ ด้วยอาหารตามมีตามได้ ๑เราเป็นผู้อ้วนพี เพราะเหตุ ๔ อย่างนั้น.
อปฺปิจฺฉสฺส หิ โปสสฺส อปฺปจินฺติสุขสฺส ๒ จ
สุสงฺคหิตปฺปมาณสฺส ๓ วุตฺตี สุสมุทานิยาติ ฯ
วฏฺฏกชาตกํ นวมํ ฯ
เป็นความจริง ความเป็นไปของบุรุษผู้มีความปรารถนาน้อย คิดถึงความสุขแต่น้อย และถือเอาประมาณในอาหารพอดี สามารถจะให้เกิดความสุขได้.
จบ วัฏฏกชาดกที่ ๙.
จบ ๙. วัฏฏกชาดก