พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ฉักกนิบาต · ขุรปุตตวรรค
๕. มัยหสกุณชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๙๓๑–๙๓๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในขุรปุตตวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๕ มยฺหกสกุณชาตกํ ๕
๕. มัยหสกุณชาดก
ว่าด้วยการใช้ทรัพย์ให้เป็นประโยชน์
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ฉักกนิบาต ขุรปุตตวรรค มัยหสกุณชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
สกุโณ มยฺหโก นาม คิริสานุทรีจโร
ปกฺกํ ปิปฺผลิมารุยฺห มยฺหํ มยฺหนฺติ กนฺทติ ฯ
นกชื่อว่ามัยหกะ เที่ยวไปตามไหล่เขาและซอกเขา บินไปสู่ต้นเลียบอันมีผลสุก แล้วร้องว่า ของเราๆ.
ตสฺเสวํ วิลปนฺตสฺส ทิชสงฺฆา สมาคตา
ภุตฺวาน ปิปฺผลึ ยนฺติ วิลปเตว ๖ โส ทิโช ฯ
เมื่อนกมัยหกะนั้น รำพันเพ้ออยู่อย่างนั้น ฝูงนกทั้งหลายก็พากันบินมาจิกกินผลเลียบแล้วพากันบินไปต้นอื่น ส่วนนกมัยหกะนั้น ก็ร้องเพ้ออยู่นั่นเอง.
เอวเมว อิเธกจฺโจ สงฺฆริตฺวา พหุํ ธนํ
เนวตฺตโน น ญาตีนํ ยโถธึ ปฏิปชฺชติ ฯ
บุคคลบางคนในโลกนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน รวบรวมทรัพย์ไว้มากมายแล้วตนเองก็ไม่ได้ใช้สอย ทั้งไม่แบ่งปันให้ญาติทั้งหลายตามส่วน.
น โส อจฺฉาทนํ ภตฺตํ น มาลํ น วิเลปนํ
นานุโภติ ๑ สกึ กิญฺจิ น สงฺคณฺหาติ ญาตเก ฯ
๑ ม. ปฏิพนฺธโก ฯ ๒ ม. โหหิติ ฯ * สี. กาโก ฯเปฯ สตฺถาติ อิเม ปาฐา นตฺถิ ฯ
๓ ม. มาโร ฯ ๔ สี. ยุ. ตตฺถาติ ฯ ๕ ม. มยฺหกชาตกํ ฯ ๖ ม. วิลปเตฺวว ฯ
บุคคลนั้น ไม่ใช้เป็นค่าเครื่องนุ่งห่ม อาหาร ดอกไม้ และเครื่องลูบไล้อะไรๆ สักครั้งเดียวเลย ไม่สงเคราะห์ญาติทั้งหลาย.
ตสฺเสวํ วิลปนฺตสฺส มยฺหํ มยฺหนฺติ รกฺขโต
ราชาโน อถวา โจรา ทายาทา เย จ ๒ อปฺปิยา
ธนมาทาย คจฺฉนฺติ วิลปเตว โส นโร ฯ
เมื่อบุคคลนั้นเฝ้ารำพันอยู่อย่างนี้ว่า ของเราๆ พระราชา โจร หรือทายาทที่ไม่ชอบพอกันย่อมมาถือเอาทรัพย์ไป บุคคลนั้น ก็รำพันเพ้ออยู่นั่นเอง.
ธีโร โภเค อธิคมฺม สงฺคณฺหาติ จ ญาตเก
เตน โส กิตฺตึ ปปฺโปติ เปจฺจ สคฺเค ปโมทตีติ ๓ ฯ
มยฺหกสกุณชาตกํ ปญฺจมํ ฯ
นักปราชญ์อาศัยทรัพย์สมบัติแล้ว ย่อมสงเคราะห์ญาติ ย่อมได้เกียรติคุณเพราะทรัพย์นั้น ละโลกนี้ไปแล้ว ย่อมบันเทิงอยู่ในสวรรค์.
จบ มัยหสกุณชาดกที่ ๕.
จบ ๕. มัยหสกุณชาดก