พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ฉักกนิบาต · ขุรปุตตวรรค
๖. ปัพพชิตวิเหฐกชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๙๓๗–๙๔๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๑๐ ในขุรปุตตวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๖ ปพฺพชิตวิเหฐกชาตกํ ๔
๖. ปัพพชิตวิเหฐกชาดก
ว่าด้วยกราบไหว้ผู้ควรกราบไหว้
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ฉักกนิบาต ขุรปุตตวรรค ปัพพชิตวิเหฐกชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
ทุพฺพณฺณรูปํ ตฺวมริยวณฺณี
ปุรกฺขิตฺวา ๕ ปญฺชลิโก นมสฺสสิ
เสยฺโย นุ เต โส อุทาหุ ๖ สริกฺโข
นามํ ปรสฺสตฺตโน จาปิ พฺรูหิ ฯ
ท่านมีรูปงาม ประนมมือนอบน้อมสมณะผู้มีรูปร่างไม่น่าดู สมณะนั้นประเสริฐกว่าท่าน หรือว่าเสมอกับท่าน ท่านจงบอกชื่อสมณะนั้นและชื่อของตนแก่เรา.
น นามโคตฺตํ คณฺหนฺติ ราช
สมคฺคตานุชฺชุคตาน ๗ เทวา
อหญฺจ เต นามเธยฺยํ วทามิ
สกฺโกหมสฺมี ติทสานมินฺโท ฯ
ข้าแต่พระราชา เทวดาทั้งหลาย ย่อมไม่ถือเอานามและโคตรของพระขีณาสพผู้พร้อมเพรียงกัน ผู้ปฏิบัติตรงๆ ก็แต่ว่า หม่อมฉันจะบอกชื่อของหม่อมฉันแก่พระองค์ หม่อมฉันเป็นท้าวสักกะจอมเทพชาวไตรทศทั้งหลาย.
โย ทิสฺวา ภิกฺขุํ จรณูปปนฺนํ
ปุรกฺขิตฺวา ๕ ปญฺชลิโก นมสฺสติ
ปุจฺฉามิ ตํ เทวราเชตมตฺถํ
อิโต จุโต กึ ลภเต สุขํ โส ฯ
๑ ม. อนุโภติ ฯ ๒ ม. เยว ฯ ๓ สี. ยุ. สคฺเค จ โมทตีติ ฯ
๔ ม. วิชฺชาธรชาตกํ ฯ สี. ยุ. ธชวิเหฐกชาตกํ ฯ ๕ ม. ปุรกฺขตฺวา ฯ
๖ ม. อุทา ฯ ๗ ม. สมฺมคฺคตา.. ฯ
ข้าแต่เทวราช หม่อมฉันขอถามเนื้อความนี้กะพระองค์ ผู้ใด เห็นภิกษุผู้ประกอบด้วยจรณะแล้วประนมมือนอบน้อม ผู้นั้น จุติจากมนุษยโลกนี้ไปแล้ว จะได้ความสุขอะไร?
โย ทิสฺวา ภิกฺขุํ จรณูปปนฺนํ
ปุรกฺขิตฺวา ปญฺชลิโก นมสฺสติ
ทิฏฺเฐว ธมฺเม ลภเต ปสํสํ
สคฺคญฺจ โส ยาติ สรีรเภทา ฯ
ผู้ใด เห็นภิกษุผู้ประกอบด้วยจรณะแล้ว ประนมมือนอบน้อมผู้นั้น ย่อมได้ความสรรเสริญในปัจจุบัน และเมื่อตายไปแล้ว ย่อม
ไปสวรรค์.
ลกฺขี วต เม อุทปาทิ อชฺช
ยํ วาสวํ ภูติปติทฺทสาม ๑
ภิกฺขุญฺจ ทิสฺวาน ตุวญฺจ สกฺก
กาหามิ ปุญฺญานิ อนปฺปกานิ ฯ
ปัญญารู้ผลแห่งกุศล และอกุศลเกิดขึ้นแก่หม่อมฉันในวันนี้ หม่อมฉันได้เห็นท้าววาสวะผู้เป็นใหญ่กว่าหมู่สัตว์ ข้าแต่ท้าวสักกะ หม่อมฉันได้เห็นภิกษุและพระองค์แล้ว จักกระทำบุญไม่น้อย.
อทฺธา หเว เสวิตพฺพา สปญฺญา
พหุสฺสุตา เย พหุฐานจินฺติโน
ภิกฺขุญฺจ ทิสฺวาน มมญฺจ ราช
กโรหิ ปุญฺญานิ อนปฺปกานิ ฯ
บุคคลเหล่าใด มีปัญญา เป็นพหูสูต สามารถคิดเหตุการณ์ได้มากบุคคลเหล่านั้น ควรคบหาโดยแท้เทียว ข้าแต่พระราชา พระองค์ได้ทรงเห็นภิกษุและหม่อมฉันแล้ว จงทรงกระทำบุญให้มากเถิด.
อกฺโกธโน นิจฺจปสนฺนจิตฺโต
สพฺพาติถียาจโยโค ภวิตฺวา
นิหญฺญ ๒ มานํ อภิวาทยิสฺสํ
สุตฺวาน เทวินฺท สุภาสิตานีติ ฯ
ปพฺพชิตวิเหฐกชาตกํ ฉฏฺฐํ ฯ
_______________
๑ ม. ภูตปติทฺทสาม ฯ ๒ ม. นิหจฺจ ฯ
ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นจอมเทพ หม่อมฉันจักเป็นผู้ไม่โกรธ มีจิตเลื่อมใสเป็นนิตย์ จักเป็นผู้ควรแก่การขอของแขกผู้มาทุกประเภท จักกำจัดมานะเสีย แล้วกราบไหว้ท่านผู้ควรกราบไหว้ เพราะได้ฟังคำที่พระองค์ตรัสดีแล้ว.
จบ ปัพพชิตวิเหฐกชาดกที่ ๖.
จบ ๖. ปัพพชิตวิเหฐกชาดก